Smeerwortel is een vast onderdeel van het kruidenarsenaal van fytotherapeuten. Dat blijkt uit een ondervraging van 240 praktiserende Britse herbalists. Ze beschouwen smeerwortel het meest effectief bij pees-, ligament- en spierklachten, botbreuken, wonden en kneuzingen. Ook huidproblemen zijn een goede indicatie. Niet of slecht geïndiceerd zijn steenpuisten, hemorroïden en spataderen.
Het gebruik van smeerwortel komt niet helemaal overeen met de indicaties die het best klinisch bewezen zijn, met name verzwikte enkel, acute rugpijn, artrose en schaafwonden. Fytotherapeuten lijken minder optimistisch te zijn over het effect bij rugpijn en artrose dan de medische literatuur. Voor de meeste indicaties is er overigens geen 'medische literatuur' ter beschikking.
Niet dat fytotherapeuten geen wetenschappelijke literatuur raadplegen. Vaak doen ze dat wel, zowel om risico als efficiëntie in te schatten, maar ze hechtten meer belang aan oude en moderne kruidenhandboeken. Volgens de oude volksgeneeskunde is smeerwortel goed tegen hemorroïden, jicht, pijnlijke gewrichten, gangreen, natte zweren, ontstoken borsten en gebroken botten.
Uitwendig gebruik van smeerwortel is normaal veilig, maar voor open wonden bestaat er een klein voorbehoud. Sommige preparaten kunnen het leverschadende pyrrolizidine bevatten, al zouden die zelfs aangebracht op open wonden en zweren weinig bijwerkingen kunnen uitlokken. Dat beseffen de meeste fytotherapeuten ook. Wat fytotherapeuten minder goed weten, is dat bladeren minder pyrrolizidine bevatten en dat de medische literatuur verse smeerwortel verkiest boven gedroogde wortel.
Frost R, O'Meara S, MacPherson H. The external use of comfrey: A practitioner survey. Complement Ther Clin Pract. 2014 Nov;20(4):347-55