Gegevens van 350.000 mensen uit 37 landen bevestigen dat arseen, lood, cadmium en koper mede de oorzaak zijn van hart- en vaatziekten. Dat stellen Britse wetenschappers op basis van bevolkingsstudies die vooral in Europa en de VS zijn uitgevoerd. Voor geen enkel metaal kon een drempelwaarde gevonden worden onder welke een ongunstige impact onmeetbaar wordt. (Zware) metalen zijn daarmee een belangrijke maar nog erg verwaarloosde cardiovasculaire risicofactor. Voor kwik konden de wetenschappers geen verband vinden.
Veel hangt af van de meetbron die wetenschappers kiezen om blootstelling in te schatten. Voor kwik ging het om haar, teennagels of bloed. Vis is een belangrijke bron van kwik maar ook bron van omega-3-vetzuren, en dat zou de negatieve impact van kwik geneutraliseerd kunnen hebben.
Koper is geen zwaar metaal, wel een essentiële voedingsstof. In overmaat werkt koper als pro-oxidant in het bloed, al doet ijzer dat ook. In alle studies werd koper rechtstreeks in het bloed gemeten.
Tabak, industrie en verbranding van fossiele brandstoffen zijn belangrijke bronnen van zware metalen. In de VS hebben bepaalde maatregelen meetbare effecten gehad, zoals het verbannen van lood in benzine, betere waterzuivering en het succesvol terugdringen van tabaksgebruik. Naar schatting zouden die inspanningen goed geweest zijn voor een derde van de reductie in hartsterfte die zich tussen 1990 en 2000 in de VS heeft voortgedaan.
De meeste zware metalen hebben waarschijnlijk nadelige effecten ook bij lagere blootstelling, iets wat studies nog zelden in kaart hebben gebracht. We blijven immers bestookt worden door zware metalen via verf, plastics, batterijen, drinkwater, pesticiden, meststoffen, tabak én elektronische sigaretten, enzovoort. Dan zwijgen we nog over situaties in lage en midden-inkomenslanden waar op sommige plaatsen de hoge niveaus aan arseen en lood een ernstige bedreiging vormen voor de volksgezondheid.
Chowdhury R, Ramond A, O'Keeffe LM et al. Environmental toxic metal contaminants and risk of cardiovascular disease: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2018 Aug 29;362:k3310. doi: 10.1136/bmj.k3310.