Dit nummer bewijst nogmaals hoe holistisch een topic getackeld kan worden, in dit geval neurodegeneratie: het ontaarden van neuronen en/of het zenuwstelsel. De twee meest voorkomende voorbeelden van neurodegeneratie zijn alzheimer en parkinson. Aan die laatste ziekte besteedt Andrea van Vuuren een artikel dat focust op de rol van voeding.
In een vakblad over voeding kan de connectie met de darm niet ontbreken. Mirjam Bloemendaal beschrijft wat die darm-brein-as allemaal inhoudt en welke voedingsinterventies in aanmerking komen om neurodegeneratie te vertragen. Femke van Doesburg duikt wat dieper in de zenuwcel om te kijken wat die mitochondriën daar allemaal uitsteken.
Maar het neuron staat niet altijd in het centrum van de belangstelling. De bloed-hersenbarrière schermt de hersenen af van de rest van het lichaam en laat maar een select aantal stoffen toe. Recent zijn een soort van lymfevaten ontdekt, langs waar afvalstoffen vanuit de hersenen afgevoerd worden. Over de invloed van leefstijl op dat ingenieuze systeem kom je meer te weten in de bijdrage over het glymfatische stelsel van Ilse van Bladel.
Hersencellen tellen is geen sinecure. De meest aanvaarde schatting is dat er per zenuwcel 0,7 steuncel ter beschikking staat. Het hangt ervan af in welk hersengebied je precies telt. Vermoedelijk zit de naar schatting zeshonderd kilometer aan hersenbloedvaten niet eens in die berekening.
Die steuncellen zijn microglia, astrocyten en oligodendrocyten. Microglia kunnen snoeien in de synaptische contacten van neuronen. Dat snoeiwerk maakt wezenlijk onderdeel uit van het functioneren van de hersenen. Histologisch gezien zijn microglia een type van macrofagen, immuuncellen die elders in het lichaam mobiel zijn en brokken kunnen opslorpen en verteren (fagocytose). In de hersenen zijn ze immobiel, maar ongemeen divers.
Een hoop immuuncellen rondom je neuronen: je zou denken dat die om een hoop inflammatoire problemen vraagt. Neuro-inflammatie komt in de bijdrages geregeld aan bod, maar hoe verhoudt zich die tot het begrip lagegraadinflammatie?
Volgens een recente muizenstudie mogen we die twee niet met elkaar vergelijken. Bij 'levenslange' lagegraadinflammatie gaan microglia zich sneller vermenigvuldigen en hen vatbaarder maken voor een alzheimerachtige pathologie. Een volslagen neuro-inflammatie had dat effect niet (maar is op andere manieren schadelijk).
Die levenslange lagegraadinflammatie staat model voor de inflammatie die mensen ondervinden door toedoen van ongezonde leefstijl. Wetenschappers hebben de laatste jaren zelfs inflammatoire indices voor voeding samengesteld, die de mate waarin ze lagegraadinflammatie veroorzaken, zouden voorspellen.
En dus ook lagegraad-neuro-inflammatie?