Met behulp van PET-scans is in de Verenigde Staten een verband aangetoond tussen de fijnstofconcentratie en ophopingen van het amyloïd-β-eiwit tussen de hersencellen. Deze zogeheten plaques worden gezien als oorzaak van de ziekte van Alzheimer. Luchtvervuiling moet volgens de studie als exogene risicofactor worden ingecalculeerd in het beleid rond cognitieve beschadiging in het algemeen.
Eerdere studies hadden een verband laten zien tussen blootstelling aan luchtverontreinigende stoffen en cognitieve achteruitgang, all-cause dementie en klinisch gediagnosticeerde alzheimer. In dit onderzoek werd de afzetting van amyloïd in de hersenen nagegaan bij 18.178 oudere volwassenen met ofwel milde cognitieve gebreken (60,5%) ofwel dementie (39,5%). De scans werden gemaakt tussen februari 2016 en januari 2018. Rond hun verblijfplaats werd de mate van luchtvervuiling gemeten aan de hand van de hoeveelheid PM2,5 (fijnstof kleiner dan 2,5 µm) en het niveau ozon (O3) bij de grond. Dat gebeurde in 2002-2003 (dus zo’n veertien jaar voor het afnemen van de scans) en opnieuw in 2015-2016 (ongeveer een jaar daarvoor).
Als primaire uitkomstmaat gold de associatie tussen luchtvervuiling en de waarschijnlijkheid van een positieve PET-scan. Bij het bepalen van deze associatie werd gecontroleerd voor de invloed van demografische, sociaaleconomische en leefstijlfactoren. Ook werd daarbij rekening gehouden met comorbiditeit in de vorm van ademhalingsziekten, cardiovasculaire, psychiatrische, cerebrovasculaire en neurologische aandoeningen.
Uit de resulaten bleek geen associatie tussen de concentratie O3 en een positieve PET-scan. Een dergelijk verband was er wel met de concentratie PM2,5, zowel bij de eerste als bij de tweede serie metingen. Voor de kans op positiviteit werd bij iedere stijging met 1 μg/m3 PM2,5 een gemiddeld marginaal effect gevonden van respectievelijk + 0,5% (2002-2003) en + 0,8% (2015-2016).
Conclusie van het onderzoek: hogere PM2,5-concentraties fijnstof zijn geassocieerd met de aanwezigheid van amyloïd-β-plaques in de hersenen. Volgens de auteurs moet in het volksgezondheidbeleid rekening worden gehouden met fijnstof als risicofactor voor het ontstaan van alzheimer en dementie.
Iaccarino L, La Joie R, Lesman-Segev OH, et al. Association Between Ambient Air Pollution and Amyloid Positron Emission Tomography Positivity in Older Adults With Cognitive Impairment. JAMA Neurol. 2021 Feb 1;78(2):197-207.