Genen zijn te kneden, ook met lichaamsbeweging. Dat blijkt nu ook uit een studie van het Zweedse Karolinkska Institutet. De gezonde effecten van lichaamsbeweging hebben we voor een deel te danken aan haar effecten op het DNA, het molecule waarin de genetische code opgeslagen is. Niet de code verandert, wel de wijze waarop de code afgeschreven wordt (transcriptie). De wetenschappers konden dit vaststellen aan epigenetische veranderingen die op het DNA optraden via methylering.
De wetenschappers lieten 23 jongen mannen en vrouwen gedurende 3 maanden elke dag fietsen met één been. Dit liet hen toe om tegelijk DNA-analyses te doen in een getraind en een ongetraind been bij dezelfde persoon. Een belangrijke truc, want ook voeding en andere leefstijlfactoren kunnen de DNA-methylering in de spieren tijdens die drie maanden beïnvloeden.
Na drie maanden namen de onderzoekers spierweefsel af en vergeleken de DNA-methylering in het getrainde been met die van het 'luie' been. Op meer dan 5000 plekken op het 'getrainde spier-DNA' vonden de onderzoekers nieuwe methyleringspatronen. Hier en daar was aan het DNA een methylgroep toegevoegd, op andere plekken waren methylgroepen verwijderd.
Dat deze gemethyleerde plekken ertoe doen, konden de wetenschappers afleiden uit een analyse van DNA-expressie. Dan meten ze aan de hand van mRNA en proteïnen welke genen precies actiever zijn geworden door beweging. Inderdaad zagen ze dat maar liefst 4000 genen een gewijzigde activiteit vertoonden. Onder andere genen die een rol spelen in het glucosemetabolisme, de insulinerespons en ontstekingen, ondergingen epigenetische veranderingen. In het luie been daarentegen was weinig veranderd.
Een zeer ambitieus onderzoek dus, misschien zelfs te ambitieus. In de weefselstalen van het getrainde been zat mogelijk meer ander weefsel (bv. meer bloedvatweefsel) dan het luie been. Dat kan een impact hebben gehad op de resultaten van deze uiterst complexe DNA-analyses. Aan de kern van de zaak verandert er uiteindelijk weinig: beweging zorgt voor beter werkende spieren en dus voor een betere gezondheid.
Lindholm ME, Marabita F, Gomez-Cabrero D et al. An integrative analysis reveals coordinated reprogramming of the epigenome and the transcriptome in human skeletal muscle after training. Epigenetics. 2014 Dec 2;9(12):1557-69