Polyfarmacie (het gebruik van vijf of meer medicijnen) bij ouderen verhoogt het risico op een vitamine D-tekort. Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit van Wageningen gepubliceerd in het European Journal of Clinical Pharmacology. Bij 873 thuiswonende Nederlandse ouderen, onder behandeling bij de polikliniek geriatrie van Ziekenhuis Gelderse Vallei, werd naar medicijngebruik en vitamine D-status gekeken. In deze groep gebruikte 65 % vijf of meer verschillende medicijnen en 22 % zelfs tien of meer verschillende medicijnen.
Afhankelijk van de drempelwaarde voor een vitamine D-tekort (25-hydroxyvitamine D <50 nmol/l of <75 nmol/l) had respectievelijk 49 % en 77 % van de ouderen een vitamine D-tekort. Onder de 873 ouderen, waren er in totaal 152 mensen die vrijwillig een vitamine D-supplement gebruikten. Ondanks dit vitamine D-gebruik had 17 % (<50 nmol/l) en 49 % (<75 nmol/l) in deze groep nog steeds een vitamine D-tekort. Bij de niet-gebruikers van vitamine D was dit percentage respectievelijk 57 % en 83 %.
Onderzoekers zagen een groter risico op een vitamine D-tekort bij ouderen die tien of meer medicijnen gebruikten. Maar ook bij gebruik van medicijnen als metformine en sulfonylureumderivaten ′SUDs′ (diabetes), sulfonamide (antibioticum), hartglycosiden (dig(it)oxine), vitamine K antagonisten (antistollingsmiddelen), ACE remmers (bloeddrukverlagers), kaliumsparende- en lisdiuretica (plaspillen) en antidepressiva (SRI). Het is raadzaam om regelmatig de vitamine D-waarde te bepalen bij gebruik van (één van) deze medicijnen.
De studie vormde een onderdeel van het PAnDeMics project, dat staat voor ′Polypharmacy, malnutrition and Deficiencies of Micronutrients in Dutch geriatric outpatients′. Dit project van de Alliantie Voeding Gelderse Vallei onderzoekt bij ouderen verbanden tussen geneesmiddelgebruik, ondervoeding en tekorten aan vitaminen en/of mineralen.
van Orten-Luiten AC, Janse A, Dhonukshe-Rutten RA et al. Vitamin D deficiency as adverse drug reaction? A cross-sectional study in Dutch geriatric outpatients. Eur J Clin Pharmacol, mei 2016. 72(5):605-614. doi: 10.1007/s00228-016-2016-2