Gendergezondheid: van bord tot klimaat
Gender en gezondheid
Van bord tot klimaat

Sekse- en genderverschillen in gezondheid staan volop in de (publieke) aandacht. In 2025 verscheen een Nationale Strategie Vrouwengezondheid die in 2026 is vertaald in een werkagenda. De zorg moet meer oog hebben voor vrouwspecifieke klachten en gendersensitief zijn, want vrouwen hebben vaker dan mannen onverklaarde klachten; er is te weinig oog voor en kennis van hormoongerelateerde aandoeningen en de relatie tussen de cyclus en gezondheidsklachten bij vrouwen; en vrouwen worden minder serieus genomen door zorgprofessionals. Dit alles hangt nog altijd samen met systemische genderongelijkheid in de samenleving.

Gender als ordeningsprincipe in de samenleving vertaalt zich in determinanten van gezondheid zoals bijvoorbeeld slechtere arbeidsomstandigheden, in minder kennis vanwege bias in onderzoek, in suboptimale gezondheidszorg en in gezondheidsproblemen. Ook vertaalt gender als ordeningsprincipe zich naar ons bord, waar uit het oogpunt van gezondheid maar ook van klimaat eigenlijk andere dingen op zouden moeten liggen. De nieuwe Schijf van Vijf combineert daarom de meest recente Lancet EAT-adviezen met de planetaire grenzen: meer plantaardig voedsel en minder vlees en vleesproducten. Tegelijkertijd is er de opmars van petromasculinity waarin ideeën over mannelijkheid, vrouwenhaat en verwerping van klimaatbeleid worden gecombineerd. Voor betere gezondheid van vrouwen kunnen we dus beter mannelijkheid niet over het hoofd zien.

Er zijn niet alleen verschillen rond de ‘bikinilijn’ ofwel reproductieve gezondheidsverschillen, maar ook bij aandoeningen die zowel bij mannen als bij vrouwen voorkomen. Vrouwen protesteren sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw tegen een gezondheidszorg die hun gezondheidsproblemen onvoldoende serieus neemt en gebaseerd is op onderzoek vooral bij mannen.1 In de cardiologie is inmiddels meer aandacht besteed aan biologische (sekse of sex) verschillen, hoewel ook daar nog werk nodig is. Op alle domeinen van de geneeskunde zijn biologische verschillen gedocumenteerd, van interne geneeskunde en endocrinologie tot farmacologie - medicatie kan anders werken, meer bijwerkingen geven of moet verschillend gedoseerd worden.2

Biologisch gezien zijn twee categorieën MV onvoldoende, denk daarbij aan intersekse. Ook genderidentiteit is divers, denk aan non-binariteit of transgenderisme. De levens van mannen en vrouwen verschillen en dat wordt veelal aangeduid met het concept gender. Hiermee worden sociaal-culturele elementen bedoeld, zoals ideologie, rollen en normen, en hoe deze verankerd zijn in de organisatie van de samenleving. Ook andere aspecten van diversiteit zijn belangrijk voor gezondheid, zoals huidskleur, migratieachtergrond en armoede. Een vrouw van twaalf is anders op haar vijftigste en een vrouw van kleur van vijftig heeft andere ervaringen dan een witte vrouw: menarche en menopauze, hormonale verschillen, levensloop, -ervaringen en -fasen, vormen van discriminatie, uitsluiting of juist privilege zoals genderdiscriminatie, leeftijdsdiscriminatie en racisme spelen een rol en in samenhang. In onderzoek naar vrouwengezondheid, gezondheidsverschillen en -ongelijkheid is er daarom steeds meer aandacht voor dit intersectionele perspectief.3,4

Scheve genderbalans

Vanuit de overheid (ZonMw), gezondheidsfondsen en internationale fondsen zijn er verschillende onderzoeksprogramma’s geweest. Maar er is nog altijd een scheve balans: er gaat weinig geld naar onderzoek over hormoongerelateerde klachten. In de Verenigde Staten is al het onderzoek naar gezondheidsongelijkheid geschrapt en ook in Nederland kregen onderzoeksprogramma’s naar gender en gezondheid geen vervolg. En ondanks een volledig aan het vrouwenlichaam gewijd medisch specialisme, de gynaecologie, gaat er in Nederland weinig onderzoeksgeld naar vrouwspecifieke gezondheidsproblemen zoals menopauze, PMS of endometriose.

Een gendersensitieve zorgpraktijk laat dus voorlopig op zich wachten, ondanks dat dit veel kan opleveren voor individuele vrouwen én de samenleving. Het overbruggen van de genderkloof in gezondheid, rapporteerden het World Economic Forum en het McKinsey Health Institute in 2024, kan jaarlijks 1 biljoen dollar bijdragen aan de wereldeconomie.5 Dit bedrag omvat alleen minder arbeidsverzuim en een hogere arbeidsproductiviteit van vrouwen - niet alle andere besparingen of ripple effects in de sociale omgeving. Het aanpakken van menopauze klachten staat met stip op één bij productiviteitsverlies, ook in Nederland - verzuimkosten in relatie tot de overgang bedragen jaarlijks zo’n € 6 miljard.6 Maar interventies op het gebied van overgang en werk zijn niet onderzocht en de overgang wordt nauwelijks besproken op de werkvloer.7-9 De aandacht voor de menopauze neemt wel toe, in onderzoek, beleid en praktijk, mede vanwege druk vanuit vrouwenorganisaties zoals Stichting Vuurvrouw en WOMEN Inc.10

De strijd om betere vrouwengezondheid begon met huisarts Aletta Jacobs (1854-1929), die streed voor reproductieve vrouwengezondheid ‘van pessarium-tot-krukje-voor-winkeljuffrouwen’. Die strijd versnelde in de jaren zeventig tijdens de tweede feministische golf.1 Medische en aanverwante vakgebieden kregen belangstelling voor de relatie tussen gender en gezondheid, zoals de huisartsgeneeskunde, de cardiologie, de klinische en gezondheidspsychologie en de sociale wetenschappen. In 2012 zette WOMEN Inc. de Alliantie Gender & Gezondheid op, met experts op vele terreinen. In het afgelopen decennium stonden vrouwenorganisaties op, zoals Stichting Vrouwenhart, Voices for Women (met focus op onverklaarde klachten), de stichting PMDD (die aandacht vraagt voor Premenstruele Dysfore Stoornis) of stichting AVA (Anticonceptie, Vrije keuze en Abortus). Zo kwamen vrouwengezondheidsthema’s op de politieke, maatschappelijke en onderzoeksagenda. In 2025 publiceerde de minister een Nationale Strategie Vrouwengezondheid.10 Daarin werden bestaande plannen, projecten en activiteiten op het gebied van de gezondheid van vrouwen op een rij gezet en geprioriteerd in een werkagenda.11

Structurele investeringen in vrouwengezondheid blijven echter uit. Beleid moet bovendien niet alleen gaan om investeringen in onderzoek naar en onderwijs over aandoeningen bij vrouwen. In de zorgpraktijk, in onderzoek en onderwijs en op alle niveaus zou kennis over gender, vanuit een intersectioneel perspectief, moeten worden geïntegreerd omdat het een ordeningsprincipe is. Dat is het vooralsnog ontbrekende, en ook daadwerkelijk transformatieve, perspectief op vrouwengezondheid waarvoor een grootschalig actieplan nodig is.

Zo’n gendersensitieve zorgpraktijk met gendertransformatieve interventies, waarin ongelijkheid wordt benaderd als relationeel probleem en machtsverhoudingen bevraagd worden, komt moeizaam op gang.12 Traditionele aannames over mannen en vrouwen behoeven aandacht omdat gendernormen, rollen en gedragingen niet ‘natuurlijk’ zijn of vaststaan en met gezondheidsproblemen samenhangen. In de geestelijke gezondheidszorg bestaan interventies gericht op mannen om gendergerelateerd geweld tegen te gaan, die bijdragen aan verbeterde vriendschappen, betere intieme relaties met partners en kinderen en het leren gevoelens en kwetsbaarheid te uiten zonder agressie.13 Ook voorlichting over biologie, seksualiteit en gender voor een gelijkwaardige relatievorming is onderdeel van zulke interventies.

Om de gezondheidseffecten van de menopauze op het werk te begrijpen, is dit perspectief bruikbaar. In 2010 vonden we dat de grotere werkgerelateerde vermoeidheid van oudere hoger opgeleide vrouwen vergeleken met mannen in belangrijke mate samenhing met onder meer geweld en seksuele intimidatie op het werk. Dat een groot deel van het onverklaarde verschil in vermoeidheid mogelijk te verklaren was door de overgang, was niet gemeten.14 Inmiddels weten we meer over hoe het werkvermogen van vrouwen met overgangsklachten vermindert. Gezondheidsinterventies voor werkende vrouwen in de overgang, met aandacht voor leefstijl en aanpassingen aan de werkplek, worden steeds vaker aangeboden.15 Aandacht voor machtsverhoudingen op de werkvloer moet echter niet ontbreken.

Gender als ordeningsprincipe

In de jaren zeventig werd beargumenteerd dat er verschil was tussen gender en sex (in het Nederlands veelal sekse genoemd). Biologie hangt immers niet logisch samen met de traditionele vrouwenrol: biology is nog geen destiny. Voor het begrijpen van gezondheid is onderscheid tussen sex en gender nuttig. Maar wat is eigenlijk een biologische ‘vrouw’ of ‘man’ - een persoon met twee X-chromosomen, een hormoonspiegel tussen kantlijnen? Onderzoek hangt af van het goed meten van variabelen en ‘man’ of ‘vrouw’ is weinig specifiek. Daarom wordt biologische sekse ook wel 3G-gender genoemd: Genen (X- en Y-chromosomen), Gonaden (hormonen) en Genitaliën (in- en uitwendige geslachtskenmerken). Deze drie G’s creëren biologische seksevariatie.

Ook het concept gender is niet eenvoudig te definiëren. Gender kan (zelf)identificatie beschrijven, of (gender)rollen, normen en ideeën, gedragingen.16 Het concept wordt ook gebruikt voor het beschrijven van relaties op verschillende niveaus zoals in Connell’s gender relational theory: het intrapersoonlijke (hoe zien mensen zichzelf), het interpersoonlijke (gender in relaties, machtsverhoudingen), het institutionele (bijvoorbeeld segregatie in ‘vrouwelijke’ en ‘mannelijke’ beroepen en functieniveaus) en maatschappelijk gedeelde normen (bijvoorbeeld wie waarom geschikt is voor de zorg voor kinderen).17

Filosofen en sociale wetenschappers debatteren over gender: hoe mensen leren man of vrouw te worden via socialisatie en straffen en belonen, hoe we gender ‘doen’ middels ‘gegenderde’ gedragingen in alledaagse interacties. En ook over de vraag of het onderscheid tussen sex als biologisch en gender als sociaal-cultureel verschijnsel wel helder is en de biologische streep duidelijk te trekken is - sex, zeggen filosofen, is een sociale praktijk, en gender, zeggen biologen, een biologisch verschijnsel. Hoe dan ook, een genderperspectief met sex en gender biedt handvatten om gezondheidsverschijnselen te begrijpen, ook als het ons bord betreft.

Gender op het bord

Overgewicht is een grote risicofactor voor gezondheidsproblemen: een relatief hoog gewicht hangt samen met een grotere kans op hart- en vaatziekten en kanker.18 In rijke landen hebben mannen gemiddeld vaker overgewicht dan vrouwen en komt het vaker voor bij mensen met lage inkomens. In lage inkomenslanden komt overgewicht juist vaker voor bij mensen met hoge inkomens en bij vrouwen. Deze verschillen hangen samen met culturele voorkeuren, de associatie van hoger of juist lager gewicht met welvaart, minder fysieke activiteit door vrouwen of juist door mannen. Want genderideologieën spelen een rol bij voeding en leefstijl.19,20

Vrouwen weten meer over voeding en gezondheid dan mannen. Dat hangt samen met opvoeding, hun rol in het huishouden als hoeders van gezondheid en ook met hun professionele achtergrond - 80% van de werknemers in de gezondheidszorg is vrouw. Voeding communiceert dus ideeën over gender: wat wordt gegeten door wie en hoe - mannelijkheid wordt geassocieerd met grotere porties, sneller eten en gulzigheid, vrouwelijkheid juist met ‘licht’ voedsel en langzaam eten. De voedingsindustrie gebruikt marketingstrategieën, zoals Cola Zero voor mannen vs Diet Coke voor vrouwen, of ‘Hungry-Man dinners’ in de VS, calorierijk en magnetron-klaar. Woorden als ‘licht en fit’ associëren voedsel zoals zuiveldrankjes met gewicht en gezondheid en met vrouwenvoedsel; alcohol en vlees zijn geassocieerd met stoer-en-mannelijk. Ook zijn kookvaardigheden gegenderd: koken en bakken als vrouwelijk, grillen en barbecueën als mannelijk. Hetzelfde geldt voor smaken - zout en bitter zouden meer mannelijk worden gevonden, mild en zoet meer vrouwelijk.

Biologische verschillen spelen een rol bij voedingsbehoeften: vrouwen hebben verhoudingsgewijs meer lichaamsvet dan mannen, mannen hebben een hogere energiebehoefte door hun ‘lean body mass’, vrouwen kunnen menstrueren, zwanger zijn en borstvoeding geven. Maar een genderperspectief op voeding en leefstijl laat ook andere dingen zien, zoals het controleren van lichaamsgewicht en body shape op gegenderde wijze. Je juist niet druk maken om uiterlijk of om gezondheid wordt als mannelijk getypeerd - leven in een wereld zonder remmingen,20,21 hoewel een verschijnsel als looksmaxxing toont dat ook mannelijkheidsnormen verschuiven. Vrouwen disciplineren zichzelf met diëten voor een ‘vrouwelijk lichaam’, mannen sporten voor een gespierd lichaam. Deze disciplinering creëert vervolgens een tweedeling tussen gedisciplineerde en ongedisciplineerde lichamen waarbij niet toevallig vooral de lichamen van vrouwen van kleur en vrouwen in armoede als ongedisciplineerd worden gezien - hun body shape zou hun falen aantonen.

Overgewicht is daarmee een veel voorkomende basis van discriminatie in alle sociale contexten met gevolgen voor inkomenspositie, in het bijzonder voor die van vrouwen, en voor het psychisch welbevinden.22 Deze discriminatie is pijnlijk scherp beschreven door Vera Mulder in de Correspondent,23 en vindt ook plaats in de gezondheidszorg.24 Overgewicht wordt geassocieerd met minder therapietrouw, vijandigheid, oneerlijkheid en verminderde hygiëne, waarbij vrouwen vaker zorg zouden mijden vanwege hun gewicht.22 De aanbeveling dat zorgverleners de gezondheidseffecten van overgewicht moeten aankaarten, is ineffectief, omdat dikke mensen dagelijks door de sociale omgeving geconfronteerd worden met hun gewicht, en draagt bij aan stigmatisering.

Wat mannelijk is en wat vrouwelijk is, is niet alleen wit maar ook vaak heteroseksueel ingekleurd. Hegemonische mannelijkheidsnormen, de meest gewaardeerde vorm van mannelijkheid in een samenleving, beïnvloeden hoe mannen naar gezondheid, eten, sport, gewicht, seksualiteit en ook hoe mannen (en vrouwen!) naar vrouwen (en mannen!) kijken. Mannelijkheidsnormen benadrukken kracht, onafhankelijkheid, risicogedrag, heteroseksualiteit en vooral niet-vrouwelijkheid. En zo is het een kleine stap naar het diskwalificeren van fruit en groente als niet-mannelijk.

Mannelijkheid en de planeet

Een voedselconsumptiepeiling uit 2019 liet zien dat met name Nederlandse mannen ruimschoots meer vlees en vleesproducten aten dan geadviseerd in de toenmalige Schijf van Vijf. Onderzoeker Dagevos stelt dat dit vlees eten is geassocieerd met mannelijkheid; onderzoek onderschrijft dit.25 Dat mannen meer vlees eten, is niet van recente datum. Isotopenonderzoek van twaalfduizend skeletten uit bijna vierhonderd Europese sites laat zien dat die genderkloof in eten van dierlijke eiwitten (vlees, vis, eieren) door de geschiedenis heen wel varieerde maar altijd aanwezig was.26 Mannen eten nog altijd meer vlees dan vrouwen en in landen waar de welvaart toeneemt, zoals China, neemt ook dit verschil toe.19 Voor de gezondheid van mens en planeet is dit slecht nieuws. In 2018 muntte politicoloog Cara Daggett het begrip petro-masculinity, waarin traditionele opvattingen over man-vrouwverhoudingen, autocratische ideologieën en verwerping van klimaatbeleid samenkomen.27

In april 2026 stelde het Voedingscentrum met de nieuwe Schijf van Vijf dat een dieet dat gezond is voor mens én planeet vooral uit plantaardig voedsel bestaat, met maximaal honderd gram rood vlees per week en veel peulvruchten.28 In de media werd dit vrij vertaald als ‘we mogen maar één gehaktbal per week’. Het verzet kreeg ruggesteun van de minister die nieuwskijkers bezwoer dat die ‘lekker zelf bepaalt wat ie eet’. En zo is petro-masculinity ook hier bijna een leefstijl op zichzelf.29 Het eten van vlees uit de ‘extreemrechtse maaltijdbox’, witte superioriteitsgevoelens, verlangen naar autocratie en weerstand tegen klimaatmaatregelen moeten gezamenlijk voorkomen dat mannen ‘soy-boys’ worden met een lage testosteronspiegel.

De EAT-Lancet Commissie pleit voor een voedselsysteem dat gezond, duurzaam en rechtvaardig is, in lijn met planetaire grenzen. Dat is nodig, want het voedselsysteem draagt op allerlei manieren erg bij aan de klimaatcrisis. Transformatie is dus urgent en helemaal voor de gezondheid van meer dan een miljard meisjes en vrouwen (en hun eventuele jonge kinderen), die lijden aan ondervoeding, anemie en tekorten, met ook grote gevolgen voor toekomstige generaties.18

Conclusie

Er is een toenemende aandacht voor vrouwengezondheid, maar een focus op twee simpele biologische of sociale man-vrouwcategorieën is te simpel. Aspecten van identiteit ‘kleuren’ elkaar en creëren zo in samenhang unieke sociale posities, óók in relatie tot gezondheid en gezondheidszorg. Structurele aandacht voor diversiteit blijft echter uit in onderzoek, (zorg)onderwijs en praktijk. Zonder kennis staan zorgverleners met lege handen.

Gendersensitieve zorg betekent bovendien aandacht voor ongelijkheid. Ongelijke genderverhoudingen als ordeningsprincipe in de samenleving vertalen zich naar het bord: wat, hoe, wanneer, hoeveel er wordt gegeten. Het doorbreken van patriarchale verhoudingen en een voedselsysteem binnen planetaire grenzen is een voorwaarde voor humane gezondheid en de planeet. Kun je altijd nog wat gulziger je bord leegeten als je dat mannelijker vindt. 

Referenties
  1. Van Mens-Verhulst J, Waaldijk B. Vrouwenhulpverlening 1975-2000. Beweging in en rond de gezondheidszorg. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. 2008.
  2. Lagro-Janssen T, Visser L, Bos A. (Red). Sekse- en gendersensitieve geneeskunde. Utrecht: Prelum. 2023.
  3. Stuij M, Muntinga M, Bakker M, et al. Secundaire intersectionele analyse in kwalitatief gezond-heidszorgonderzoek. Praktische handleiding. Amsterdam: AmsterdamUMC. 2020.
  4. Verdonk P, Muntinga M, Leyerzapf H, et al. From gender-sensitivity to an Intersectionality and participatory approach in health research and public policy in the Netherlands. Chapter 18 in: The Palgrave Handbook of Intersectionality in Public Policy (Eds: O Hankivsky, JS Jordan-Zachary). Cham: Springer, Palgrave Macmillan. 2019; 413-432.
  5. WEF & McKinsey Health Institute (2024). Closing the women’s health gap: A $1 trillion opportunity to improve lives and economies. Davos: World Economic Forum. 2024. Download 29 juni 2026 van https://www.weforum.org/publications/closing-the-women-s-health-gap-a-1…
  6. WOMEN Inc. De maatschappelijke kosten van gezondheidsproblemen bij vrouwen. Voorkomen is beter dan genezen. Amsterdam: WOMEN Inc. 2024. Download 17 mei 2026 https://www.womeninc.nl/wp-content/uploads/2024/03/Kosten-Baten-Analyse…
  7. Verdonk P, Bendien E, Appelman Y. Menopause and work. A narrative literature review about menopause, work and health. Work. 2022; 72: 483–496.
  8. Diacone N, Van Baarle E, Bendien E, et al. Women in the Military: Navigating Through Female Life Stages and Military Career by “Acting Normally”. Armed Forces & Society. 2026; 52(3), 960-980.
  9. Bendien E, Verdonk P. Experiences of Dutch nurses and doctors with pregnancy and menopause in the workplace. Work. 2026 Jun 8:10519815261434232.
  10. VWS. Nationale Strategie Vrouwengezondheid 2025-2030. Den Haag: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn & Sport. 2025. Download 17 mei 2026 van https://open.overheid.nl/documenten/6bc841e9-6e0c-4528-b11a-2ea568fb865…
  11. VWS. Vrouwengezondheid: samen in actie. Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid 2026-2030. Den Haag: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. 2026. Download 25 juni 2026 van https://open.overheid.nl/details/be3a332d-aac3-4d84-85ee-44bc5670d094
  12. Krieger N. Advancing Gender Transformative Intersectional Science for Health Justice: An Ecosocial Analysis. Social Science & Medicine. 2024; 351: 116151.
  13. Zielke J, Batram-Zantvoort S, Razum O, et al. Operationalising Masculinities in Theories and Practices of Gender-Transformative Health Interventions: A Scoping Review. International Journal for Equity in Health. 2023; 22: 139.
  14. Verdonk P, Hooftman WE, van Veldhoven MJPM, et al. Work-related fatigue: the specific case of highly educated women in the Netherlands. International Archives Occupational and Environmental Medicine. 2020; 83(3): 309-321.
  15. Verburgh MJ, Verdonk P, Appelman Y, et al. “I Get That Spirit in Me”— Mentally Empowering Workplace Health Promotion for Female Workers in Low-Paid Jobs During Menopause and Midlife. International Journal of Environmental Research and Public Health 2020; 17(18): 6462.
  16. Tannenbaum C, Greaves L, Graham ID. Why sex and gender matter in implementation research. BMC Med Res Methodol. 2016; 16, 145.
  17. Connell R. Gender, health and theory: conceptualizing the issue, in local and world perspective. Soc Sci Med. 2012; 74(11): 1675-83.
  18. Rockström J, Thilsted S, Willett W, et al. The EAT–Lancet Commission on healthy, sustainable, and just food systems. The Lancet. 2025; 406: 1625-1700.
  19. Quan X, Zhang R. Reversing the gap: Do gendered food preferences explain a historic shift in obesity from women to men? SSM – Population Health. 2026; 34: 101923.
  20. Reiheld ANC. Gender norms and food behavior. Chapter in: Encyclopedia of Food and Agricultural Ethics (Eds PB Thompson, DM Kaplan). Dordrecht: Springer Science + Business Media. 2014;1092-100.
  21. Contois EJH. Gender and dieting. Chapter in: Encyclopedia of Food and Agricultural Ethics (Eds PB Thompson, DM Kaplan). Dordrecht: Springer Science + Business Media; 2014: 1081-1086.
  22. Womack CA. Gender, obesity and stigmatization. Chapter in: Encyclopedia of Food and Agricultural Ethics (Eds PB Thompson, DM Kaplan). Dordrecht: Springer Science + Business Media; 2014: 1100-1106.
  23. Mulder V. Ik viel 50 kilo af, maar dat maakt me geen beter mens. De Correspondent. 2026; essay, 29 juni. Download 29 juni 2026 van https://decorrespondent.nl/17036/ik-viel-50-kilo-af-maar-dat-maakt-me-g…
  24. Verian. Discriminatie in de zorg, welzijn en sport. Samenvatting en conclusie. Amsterdam: Verian. 2025. In opdracht van het ministerie van VWS. Download 29 juni 2026 van https://open.overheid.nl/documenten/67a63876-163f-4f56-b8b1-4e4687ef4f3…
  25. Klinge I, De Vet E. Research priorities and considerations for nutrition research: methods of sex and gender analysis for biomedical and nutrition research. Proceedings of the Nutrition Society. 2024; 1-10.
  26. Colleter R, Jaouen K, Gardia D, et al. Dietary inequality marker reveals 10,000 years of gender and cultural disparity in Europe. PNAS Nexus; 2026: 5, pgag033.
  27. Daggett C. Petro-Masculinity: Fossil Fuels and Authoritarian Desire. Millennium. 2018; 47(1): 25-44.
  28. Van Elten TM, Seves-Santman M, Groen JM, et al. Onderbouwing Schijf van Vijf. Den Haag: Voedingscentrum. 2026. Download 9 april 2026. https://www.voedingscentrum.nl/professionals/schijf-van-vijf/onderbouwi…
  29. Sieler. Changing the Climate of Petro-masculinity. The influence of gender identity on environmental behaviors. The College Hill Independent. 2021. Download 29 June 2026 van https://www.theindy.org/article/2246

Artikelen in deze editie