Diabetes is ook maatschappelijk bepaald

Het Westen erkent diabetes steeds meer als een leefstijlziekte, terwijl globale trends beter verklaarbaar zijn aan de hand van maatschappelijke oorzaken, schrijven Lauren Carruth en Emily Mendenhall, twee professoren werkzaam in Washington, in The BMJ. Diabetes moeten we ook zien als het gevolg van humanitaire crisis, volksverhuizing en traumatiserende stress. De wereldwijde aanpak van diabetes moet dus veel verder gaan dan individuele gedragsverandering.

Als uitgangspunt nemen de twee professoren het hoge dodental dat diabetes op wereldniveau eist: de ziekte heeft meer slachtoffers dan hiv/aids, tuberculose en malaria samen. Met beter epidemiologisch inzicht kunnen we de opmars van diabetes sneller stoppen. En met een te eenzijdige focus op leefstijl zal dat niet lukken, want vele patiënten hebben bitter weinig controle over hun leefstijl.

Als historisch voorbeeld vermelden de onderzoekers de Amerikaanse Pima-Indianen uit Arizona, die in 1924 onder dwang naar reservaten moesten verhuizen. Ze kregen van de overheid calorierijke en weinig voedzame voedselrantsoenen toebedeeld. Bij hen werd in de jaren negentig het hoogste diabetescijfers ter wereld genoteerd.

Vele andere volkeren leven in ballingschap, zijn massaal op de vlucht of bevinden zich in oorlogsgebied. De westerse focus op beweging, gezonde voeding en individuele verantwoordelijkheid zal bij hen niets uithalen. Ze moeten leven van wat gemakkelijk verkrijgbaar is en hebben niet de luxe om 's avonds nog wat te sporten.

Bovendien leven die mensen jarenlang onder stress, waardoor hun immuunrespons chronisch verhoogd is. Alleen die stress al onderwerpt hen aan een nog groter diabetesrisico. Zeker wanneer die mensen na een periode van honger plots toegang krijgen tot voedsel rijk aan suiker en verwerkte granen.

Verschenen in de nieuwsbrief van 16 juli 2018