Drie doodsoorzaken lopen parallel met die toename in sterfte: zelfmoord, medicatie- en alcoholvergiftiging, en chronische leverziekte. Sterfte door diabetes is ook toegenomen, maar dat heeft weinig invloed op het sterftecijfer gehad. Al deze doodsoorzaken zijn ook toegenomen in andere leeftijdscategorieën, maar veel minder sterk.

Een deel van de verklaring zoeken Amerikaanse epidemiologen bij verdovende middelen, opioïden. Die werden eind jaren negentig gemakkelijker op voorschrift verkrijgbaar. Voor elke sterfte door een pijnstiller kunnen er nu 32 spoedopnames geteld worden en 825 gebruikers van opioïden voor niet-medische doeleinden! Mogelijk gaat het om een 'pijnepidemie', waarvan toename van zelfmoord en alcoholmisbruik slechts symptomen zijn.

Maatschappelijke factoren zullen ook wel meespelen, denken de onderzoekers. Amerikaanse burgers waren kwetsbaarder voor de economische crisis, omdat het sociale vangnet er minder goed ontwikkeld is.

De huidige generatie van vijftigers heeft het minder gemakkelijk dan hun ouders, en nu blijkt dat ze ook in minder goede gezondheid verkeren. De epidemiologen vrezen dat - als er niets aan gedaan wordt - het om een 'lost generation' gaat - wier toekomst er minder voorspoedig uit ziet als de generatie die hun is voorgegaan.