De hormoonassen in ons lichaam spelen een cruciale rol in het reguleren van verschillende fysiologische processen, waaronder stressrespons, metabolisme en groei. Deze assen werken samen in een delicate balans om de homeostase te handhaven.
VGBC-keynotes
Samenspel hormonen vanuit de vier hormoonassen
Wanneer deze hormonale systemen uit balans raken, bijvoorbeeld door chronische stress, ongezonde voeding of slaaptekort, kunnen er aanzienlijke effecten optreden op de gezondheid. Dit kan leiden tot aanhoudende lichamelijke klachten (ALK) waar vaak (nog) geen diagnose bij gesteld kan worden. Het begrijpen van de wisselwerking tussen deze hormoonassen en onze leefstijl en het microbioom is essentieel voor het bevorderen van een optimale gezondheid en het voorkomen van aandoeningen die voortkomen uit hormonale disbalans.
Hormonale veerkracht en de relatie met het microbioom
De wetenschappelijke kennis over de manier waarop hormonen hun functie vervullen in ons lichaam is de afgelopen zeventig jaar enorm toegenomen. Tegelijkertijd zijn veel inzichten onderbelicht gebleven, zoals de grote invloed van de microbiota op onze energiebalans, de ontwikkelingen die vrouwen doormaken tijdens de vruchtbaarheid en de menopauze en de afname van mannelijke hormonen tijdens de andropauze. Maar ook de rol van hormonen in relatie tot stress. Tijdens zijn lezing neemt prof. Max Nieuwdorp je mee op een historische en biologische zoektocht naar de rol van onze hormonen van de wieg tot het graf, in relatie tot het microbioom.
De dynamische interactie tussen hormonen en energiebalans
In deze lezing van dr. Mariëtte Boon zullen de hormonen besproken worden die betrokken zijn bij onze eetlust, verzadiging én verbranding. In geval van obesitas raken deze hormonen en factoren vaak langdurig verstoord. Verder worden op basis van deze inzichten de verschillende behandelopties voor obesitas besproken, inclusief enkele verrassende opties!
PCOS
Er moet bij de aandoening PCOS conform deze veelomvattende richtlijn rekening gehouden worden kinderwens en risico’s in preconceptie en zwangerschap, een gezonde leefstijl, preventie van overgewicht en ongewenst aankomen. Hoofdrollen in de behandeling wordt ingenomen door de orale anticonceptiepil, metformine en leefstijlgeneeskunde. Hoe ziet de behandeling en begeleiding van vrouwen met PCOS er in de praktijk uit?
Fysiologische, sociologische en evolutionaire kijk op testosteron
Testosteron is organisatorisch en functioneel maatgevend voor de functie van zowel de hersenen als het immuunsysteem en behoudt die twee functies tot het einde van het leven. Testosteronniveau en -gevoeligheid veranderen door contextuele stressfactoren die variëren van social defeat, via genderconflicten, tot en met voedingsgewoontes. Social defeat is misschien wel de belangrijkste risicofactor voor de meeste of zelfs alle chronische ziektebeelden waarbij testosteron de richting van het te ‘kiezen’ ziektebeeld voor een groot deel bepaalt. Testosterontekorten, testosteronresistentie maar ook het omgekeerde kunnen de anatomie en chemie van de hersenen en het immuunsysteem zo veranderen dat de weg geopend wordt voor ziekten die Homo sapiens eigenlijk nooit zouden mogen ontwikkelen, waaronder kanker (zelfs bij kinderen), auto-immuunziekten en neurodegeneratie. Herstel van de werking van testosteron zorgt voor herstel van de functie van vele andere hormonen en daarmee herstel van gezondheid.
VGBC-workshops
Het hormonale stress-systeem
De acute stressreactie die we vroeger in de natuur nodig hadden om te overleven heeft plaatsgemaakt voor chronische stress. Aan de basis van deze hormonale stressrespons staan onze bijnieren. In het binnenste van de bijnier (het bijniermerg) wordt het hormoon adrenaline geproduceerd terwijl in de buitenste lagen (de bijnierschors) hormonen als cortisol, aldosteron en DHEA aangemaakt worden. Deze bijnierhormonen zijn ontzettend belangrijk om ons gezond te houden en lekker te laten voelen. Door te veel bloedsuikerschommelingen, chronische stress en laaggradige ontstekingen wordt bij veel mensen dit systeem in de huidige tijd overbelast. Dit kan allerlei kwalen en lichamelijke klachten in de hand werken.
In deze vroege workshop zal Ralph Moorman de nadruk leggen op de bijnieren en de bijbehorende hormonen. Symptomen van onbalans in de stresshormonen, labtesten, medische en leefstijloorzaken en de dingen die je kunt doen om de balans te herstellen komen uitgebreid ter sprake. Ook zal hij dieper ingaan op het syndroom met de wellicht onjuiste naam bijnieruitputting en het verschil met medische diagnoses zoals bijnierinsufficiëntie.
Voeding en hormonen
Naast inzicht in de fysiologische processen, biedt deze workshop een oplossingsgerichte benadering met praktische handvatten. Hoe kunnen we met voeding, supplementen en leefstijlinterventies – zoals stressmanagement – bijdragen aan een gezonde hormoonhuishouding? Welke wetenschappelijk onderbouwde strategieën helpen om de stofwisseling te optimaliseren en bijvoorbeeld de expressie van GLP-1 niet medicamenteus te stimuleren?
Door ziektebeelden te benaderen vanuit verstoringen in fysiologische functies en deze gericht te herstellen, creëren we veerkracht en bevorderen we duurzame gezondheid. Geen symptoombestrijding, maar een fundamentele aanpak voor langdurig welzijn.
Mannen in balans
Hij behandelt onderwerpen zoals:
- Wat is de andropauze en welke symptomen kunnen zich voordoen?
- De rol van hormonen en hoe deze in balans te houden.
- Orthomoleculaire interventies: wat houden ze in en hoe kunnen ze bijdragen aan het herstel van gezondheid en welzijn?
- Praktische tips en aanbevelingen voor vakgenoten om hun cliënten te ondersteunen.
Het effect van je darmmicrobioom op neurotransmitters
Tijdens deze workshop ontdek je hoe je met leefstijlinterventies, voeding en gerichte inzet van pre- en probiotica de aanmaak van neurotransmitters kunt stimuleren of remmen. We vertalen wetenschappelijke inzichten naar praktische toepassingen, zodat je na deze workshop concrete handvatten hebt om mensen met motivatieproblemen, (licht) depressieve klachten of angststoornissen beter te ondersteunen via het darmmicrobioom.
Hormoonverstoorders en receptorgevoeligheid
Hormoonverstorende chemicaliën (EDC’s) zitten overal – in cosmetica, voeding, plastic en zelfs ons drinkwater. Zolang deze stoffen de hormoonreceptoren blokkeren, blijven veel traditionele interventies beperkt in hun effect. Dit kan leiden tot vruchtbaarheidsproblemen, schildklierstoornissen en insulineresistentie en beïnvloedt ook het zenuwstelsel, immuunsysteem en de stofwisseling. Zelfs volgende generaties kunnen hier epigenetische gevolgen van ondervinden.
Tijdens deze workshop ontdek je nieuwe wetenschappelijk onderbouwde strategieën om hormonen te beschermen en weer in balans te brengen. Je leert hoe je EDC’s vermindert, je detoxsysteem optimaliseert en je hormoonreceptoren versterkt, zodat je behandelingen écht effect hebben.
Darm-hormoondynamiek
Microbiota spelen een cruciale rol in de algehele en mentale gezondheid door hun complexe interacties met het endocriene systeem. Zo beïnvloeden de biljoenen bacteriën in onze darmen het vrijkomen en de functies van (darm)hormonen geproduceerd door entero-endocriene cellen, maar zijn ze ook in staat zelf een verscheidenheid aan hormonen te produceren. Deze hormonen zijn dan ook belangrijke signaalmoleculen in de twee-richtingscommunicatie via de microbiota-darm-brein-as.
Deze workshop gaat dieper in op de rol van de microbiota als hormonaal ecosysteem. De focus ligt op hoe, en welke, bacteriestammen en -soorten GABA, dopamine, serotonine produceren en cortisol verlagen en wat dit voor effect heeft op de mentale gezondheid. Lianne zoomt zowel in op de werkingsmechanismen als op toepassingen, zodat je op de hoogte bent van de nieuwste wetenschappelijke studies en deze informatie kunt gebruiken om je advies in de praktijk te onderbouwen.
Don't shoot the messenger
Hormonen zijn slechts boodschapperstoffen die het toelaten dat verschillende weefsels met elkaar communiceren. Net zoals bij mensen is een goede communicatie afhankelijk van een duidelijke boodschap die bovendien gehoord en begrepen wordt, maar ook van ‘ruis’ op de achtergrond.
Verschillende organen, systemen en omgevingsfactoren kunnen ervoor zorgen dat de communicatie verstoord geraakt. Zo hebben metabole verstoringen, immunologische disbalansen, leverproblemen, darmproblemen, toxines en psychische stress allemaal een weerslag op de hormoonhuishouding.
Dus, don’t shoot the messenger, maar ga op zoek naar de oorzaak van de problemen zodat je deze duurzaam en op een natuurlijke manier kan herstellen.
Magnesium is essentieel voor een vitaal lijf en gezonde hormoonbalans
- Waarom magnesium tot de drie zogenoemde ‘Life Essentials’ behoort en een hoofdrol vervult in de meeste lichaamsprocessen.
- Dat een chronisch magnesiumtekort wijdverspreid is in de westerse wereld en vaak ernstige, maar grotendeels onbekende, gezondheidsrisico’s met zich meebrengt.
- Welke rol magnesium speelt bij een gezonde hormoonbalans.
Hoe je de opgedane kennis in de praktijk kunt toepassen en effectief kunt overdragen aan je cliënten.
Hormonale balans met medicinale paddenstoelen en soil-based organisms
Tijdens deze workshop gaan we in op de toepassing van reishi, cordyceps, chaga, hericium (lion’s mane) en maitake, evenals de probiotische werking van SBO’s zoals Bacillus Subtilis, Bacillus coagulans en Bacillus clausii in relatie tot de hormonale balans.
We bespreken hoe deze natuurlijke stoffen:
- de stressrespons en bijnierfunctie kunnen ondersteunen,
- de darmgezondheid kunnen optimaliseren en daardoor bij kunnen dragen aan een evenwichtige oestrogeenbalans,
- een stabiele bloedsuikerspiegel en insulinegevoeligheid kunnen bevorderen,
- het immuunsysteem en ontstekingsprocessen kunnen reguleren, met impact op de schildklier,
- neurotransmitters en stemmingsregulatie kunnen beïnvloeden via de darm-hersen-as.
Deze presentatie biedt wetenschappelijke onderbouwing, klinische inzichten en praktische toepassingen van medicinale paddenstoelen en SBO’s binnen de complementaire zorg. Er is aandacht voor casuïstiek, effectieve behandelstrategieën en integratie in bestaande therapieën.
Ben je benieuw hoe je deze natuurlijke interventies kunt inzetten binnen jouw praktijk? Dan ben je van harte welkom om deze workshop bij te wonen.
GLP1-injecties vs. het endocannabinoïde systeem
In deze workshop legt Monique uit hoe de regulatie van het endocannabinoïde systeem (ECS) een sleutelrol kan spelen bij het behouden van de voordelen van GLP1-injecties, zonder de nadelen. Op een heldere en praktische manier belicht ze de wisselwerking tussen het ECS en onze sirtuïne-genen, en hoe gezondheidsprofessionals hiermee een effectieve strategie kunnen bieden aan mensen die GLP1-injecties overwegen of ermee willen stoppen zonder gewichtstoename te vrezen.
Top nutriënten voor testosteron en prostaatgezondheid
In deze praktische workshop krijg je direct toepasbare adviezen en leer je hoe je mannelijke cliënten beter kunt begeleiden. Je ontdekt hoe je mannen inzicht geeft in hun hormonen en welke voedingsstoffen bijdragen aan hun vitaliteit. Onmisbaar voor iedere therapeut.
Oestrogeendominantie
Oorzaken van oestrogeendominantie zijn divers: van een verlaagde methylatiecapaciteit (gepaard met verhoogd homocysteïne) tot insulineresistentie bij metabool syndroom. Natuurlijke interventies, zoals sulforafaan uit broccoli (stimuleert CYP1A-enzymen), lignanen uit lijnzaad (verhogen SHBG) en glutathion (detox van carcinogene metabolieten), bieden uitkomst. Supplementen zoals methylatiedonoren en DIM en lignanen ondersteunen een gezond metabolisme. Daarnaast benadrukt de casuïstiek het belang van combinatietherapieën, zoals Dienogest + DIM bij endometriose.
Stressmanagement en adaptogenen zijn essentieel om de HPA-as te stabiliseren, terwijl voeding en probiotica (bv. equol-producerende stammen) hormonale klachten verminderen. Een holistische aanpak, gericht op leverdetox, methylatieondersteuning en balans tussen oestrogeen en progesteron, vormt de sleutel tot herstel.
Hormonale harmonie
Een disbalans in deze hormonen kan dan ook een enorme impact hebben op zowel ons fysieke als mentale welzijn. In deze workshop belicht Dorte het effect van de drie belangrijkste geslachtshormonen progesteron, oestrogeen en testosteron op de hersenen: wat ze doen met ons humeur, onze daadkracht, ontspanning en de manier waarop ze onze coping beïnvloeden. Kortom: hoe sterken hormonen ons in mentale veerkracht?
Maagzuur
Voldoende maagzuur is echter een belangrijke randvoorwaarde voor een gezonde hormoonbalans, omdat het de opname van essentiële voedingsstoffen, de gezondheid van de darmflora en de regulatie van stresshormonen ondersteunt. Problemen met maagzuur kunnen leiden tot tekorten en verstoringen in de hormonale huishouding, wat een breed scala aan gezondheidsklachten kan veroorzaken, denk bijvoorbeeld aan:
- Slechte opname van voedingsstoffen
- Verhoogde ontsteking door darmdysbiose
- Verhoogde stress op het lichaam en hormonale disbalans
- Verstoring van de schildklierfunctie
- Problemen met de bloedsuikerspiegelregulatie
Voldoende maagzuur is essentieel voor een gezonde spijsvertering en heeft dus ook een belangrijke invloed op de hormoonbalans. In deze lezing legt Wim Knoppert de mogelijke oorzaken en gevolgen verder uit.
Endometriose
Jarenlang hebben wetenschappers allerhande onderzoeken gedaan, hypotheses geformuleerd en interventies uitgeprobeerd. Het lijkt zoeken naar een naald in een hooiberg. Maar als je vanuit een helicopterview alle informatie samenlegt, kom je tot een verrassend verhaal dat wel degelijk aanknopingspunten heeft om het ziektebeeld stilaan te gaan begrijpen en behandelen.
In deze workshop licht Fien toe wat de wetenschap tot op vandaag heeft ontdekt over endometriose en legt ze alle puzzelstukjes samen om zo haar eigen hypothese en mogelijke behandelplan voor te stellen.
Therapeutische koolhydraatbeperking voor vruchtbare veerkracht
Voedingswetenschapper en expert therapeutische koolhydraatbeperking Yneke Kootstra legt begrijpelijk de fysiologie van metabole disfunctie uit. Zodat je het zelf ook uit kunt leggen aan je patiënten/cliënten om ze te motiveren om met eigen leefstijl aan de slag te gaan. Daarnaast bespreekt ze de interventie en effect van therapeutische koolhydraatbeperking bij met name PCOS.
Gezondheid start in de mond, chronobiologie in je glimlach
Naast gedrag en ritme kijken we naar de rol van veelgebruikte mondverzorgingsproducten en ingrediënten die in verband worden gebracht met hormonale processen.
We koppelen deze inzichten aan praktische tools voor professionals: hoe je via micro-habits en ritme-afgestemde zelfzorg kunt bijdragen aan hormonale veerkracht. Je ontdekt waarom de mond een krachtig startpunt kan zijn voor herstel – en hoe je cliënten begeleidt in gewoonten die van binnenuit het verschil maken.
Schildklierwerking
Dat stress een hormonale disbalans indiceert is alom bekend. Kortdurende stress vormt doorgaans geen probleem voor het lichaam. Een langere tijd van mentale druk is voor veel lichamen prima op te vangen. Het probleem ontstaat als er langdurig interne en/of externe stress factoren aanwezig zijn (en blijven) die niet worden onderzocht en daardoor ook niet aangepakt kunnen worden.
Verschil interne en externe stress
Vaak worden de twee soorten ‘stress’ op een hoop gegooid. Voor een cliënt wordt het dan ook minder overzichtelijk waar nu precies aan wordt gewerkt en welke acties nodig zijn. Door werkelijk in het lichaam de diverse mogelijke stressoren te onderzoeken en gericht aan te pakken, kan een cliënt de externe stressoren beter aan.
Praktijk en literatuur
Zowel vanuit de praktijkervarin als de literatuur blijkt dat bepaalde pathogenen in verband staan met schildklierproblemen. Zowel hypo-als een hyperthyreoïdie kan het gevolg zijn van pathogenenbelastingen. Enkele voorbeelden zijn Klebsiella, Clostridium difficiele, Helicobacter pylori, Citrobacter spp en de Blastocystis hominis spp.
Laat je verrassen hoe we jou als gezondheidsprofessional kunnen ondersteunen met praktische tips en hoe je van tevoren een inschatting kunt maken over mogelijke pathogenenbelastingen bij je cliënt.
Short chain fatty acids
Dit is opmerkelijk, aangezien SCFA’s via het darmmicrobioom een rol spelen bij veelvoorkomende klachten zoals PCOS, overgangsproblematiek, obesitas, stress en depressie. Optimalisatie van het microbioom en gerichte voedingsinterventies kunnen bijdragen aan een verbeterde hormonale regulatie. Dit onderstreept het belang van verdere integratie van deze kennis in de praktijk om de effectiviteit van behandelingen te vergroten.
In deze workshop legt drs. Remco Verkaik, medisch bioloog en topsportbegeleider, uit hoe deze ontdekking gedaan werd EN hoe je de wetenschappelijke kennis kunt omzetten in praktische interventies om testosteron, stresshormonen, schildklier en neurotransmitters te optimaliseren.
Hoe ons brein de hormoonbalans bepaalt
In deze workshop gaan we dieper in op het Selfish Brain-principe. Dit principe beschrijft de dominante rol van het brein in de verdeling van energie binnen het lichaam. Het brein heeft een prioritair recht op glucose om zijn functioneren te waarborgen, vaak ten koste van andere organen en fysiologische systemen. Dit is een hele waardevolle overlevingsstrategie, want in situaties van energietekort verkrijgt het brein voorrang, wat kan bijdragen aan metabole en immunologische verstoringen.
Dit complexe samenspel wordt gecontroleerd door feedbackmechanismen en hormonen. Hormonen zorgen onder andere voor de regulering van de energiebalans. Cortisol, een stresshormoon, verhoogt de beschikbaarheid van glucose om de energievoorziening van het brein te ondersteunen, terwijl insuline de opname van glucose in cellen faciliteert. Leptine, afkomstig uit vetweefsel, reguleert het hongergevoel en het energieverbruik, terwijl ghreline juist de eetlust stimuleert. Daarnaast beïnvloedt het immuunsysteem via ontstekingsreacties de insulinegevoeligheid, wat verdere verstoringen in de energietoewijzing kan veroorzaken. Ontdek in deze workshop welke effectieve tools je kunt gebruiken om het Selfish Brain tot rust te brengen en zo een betere energieverdeling te creëren.
Laboratoriumonderzoek voor hormonen
Tijdens deze workshop bespreekt Petra Vlieger welke hormonen en neurotransmitters je kunt meten en hoe je dit kunt interpreteren.
Wat is de invloed op de bijvoorbeeld de werking van darmen, stress, depressie of het metabolisme? En hoe kun je deze onderzoeken in je praktijk inzetten?
Aan de hand van voorbeeld testuitslagen van verschillende soorten onderzoeken (bloed, ontlasting, urine en speeksel) nemen we een duik in de wereld van onze hormonen als dopamine, serotonine, GABA, maar ook progesteron, testosteron en bijvoorbeeld cortisol.
Na deze workshop weet je welke testen je kunt inzetten om meer te weten te komen over je hormonen en neurotransmitters!
Verbinding tussen microbioom en hormonen
In deze workshop duiken we in de wetenschap achter de darm-hormoonconnectie en bespreken we de mogelijkheden in gepersonaliseerde microbioomtherapie voor een gezonde hormonale balans.
Cruciale connectie tussen neurotransmitters, hormonen en omega-3
Een cruciale, maar vaak onderbelichte factor in dit proces is de rol van omega-3-vetzuren, zoals EPA en DHA. Omega-3-vetzuren beïnvloeden niet alleen de flexibiliteit van celmembranen en de mitochondriale energieproductie, maar vormen ook een essentiële schakel tussen neurotransmitters en hormonen. Ze reguleren de gevoeligheid van neurotransmitterreceptoren en optimaliseren de signaaloverdracht in zowel het zenuwstelsel als het hormonale systeem.
Een tekort aan omega-3-vetzuren, veelvoorkomend in de westerse voeding, kan leiden tot verlaagde serotonine- en dopamineproductie, verhoogde ontstekingswaarden en een verstoorde stressrespons. Dit heeft directe gevolgen voor stressgerelateerde klachten, zoals burn-out en depressie, maar ook voor hormonale aandoeningen zoals insulineresistentie, PMS, PCOS en schildklierproblematiek.
Tijdens deze workshop laat orthomoleculair en Brain Q-therapeut Sharon de Graav zien hoe neurotransmitters de hormonale regulatie beïnvloeden en waarom omega-3-vetzuren hierin een onmisbare schakel zijn. Je leert hoe een optimale omega-3-balans de werking van neurotransmitters en hormonen ondersteunt en zo bijdraagt aan stressregulatie, hormonale veerkracht en energiemanagement. Je krijgt praktische handvatten om met voeding en suppletie de hormonale balans van jouw cliënten te optimaliseren. Sharon neemt je mee vanuit haar ervaring middels EMDR-sessies, leefstijlveranderingen, voeding en suppletie waarmee ze mensen begeleidt die vastlopen in het leven op emotioneel en fysiek vlak.