Veerkracht is wel buigen maar niet breken in tumultueuze omstandigheden. De biologie definieert veerkracht als het vermogen om weerstand te bieden aan omgevingsfactoren die de interne stabiliteit ondermijnen. We kennen die omgevingsfactoren beter als 'stress'.
Een lage BDNF is een kenmerk van depressie. Antidepressiva en lichaamsbeweging kunnen BDNF verhogen, waardoor hersenplasticiteit terug mogelijk gemaakt wordt. Pas dan kunnen de hersenen zich herstellen van een depressie. Maar hersenen gaan zich niet uit zichzelf kneden, daarvoor hebben ze goede impulsen nodig. Gedragstherapie bijvoorbeeld, en waarschijnlijk vele andere interventies, kan de nodige impulsen leveren.
Ook persoonlijkheid speelt een rol. Niet iedereen is even goed aangepast aan de sociale condities die een maatschappij oplegt. Sommige typen van persoonlijkheid aarden perfect in een bepaalde maatschappij, maar niet in andere maatschappijen.
Veerkracht beperkt zich niet tot psychologische of sociale fenomenen. Elke chronische 'leefstijlziekte' kan vertaald worden in termen van veerkracht en kwetsbaarheid. Waarom worden sommige rokers stokoud, terwijl tabak de meeste mensen enkele jaren kan kosten?
Sommige type 1-diabetespatiënten leven een opmerkelijk lang leven en hebben geen last van diabetescomplicaties. Ze hebben bv. het geluk dat ze een voldoende reserve hebben aan stamcelachtige endotheelcellen, die onherstelbare schade aan de bloedvaten kunnen voorkomen. Maar veerkracht kan ook getraind worden: type 1-diabetici die erin slagen hun ziekte te overleven, zijn typisch sportief aangelegd.
Wetenschappers staren zich vaak blind op de muren van hun onderzoeksdomein. Neurowetenschappers vergeten meestal dat de rest van het lichaam ook een impact heeft op de hersenen. 'Orgaanfysiologen' houden dan weer geen rekening met de neurale responsen die de perifere fysiologie regelen. Mind-bodygeneeskunde moet met deze tweedeling komaf maken. Want veerkracht is een product van van lichaam en geest. Alleen als we dat goed beseffen, kunnen we goede zorg bieden.
Tsai A. Medals of resilience. Awards honor those living with insulin-dependent diabetes for decades. Diabetes Forecast. 2014 Dec;67(12):54-7
Karatsoreos IN, McEwen BS. Resilience and vulnerability: a neurobiological perspective. F1000Prime Rep. 2013 May 1;5:13
Hernandez SL, Gong JH, Chen L et al. Characterization of circulating and endothelial progenitor cells in patients with extreme-duration type 1 diabetes. Diabetes Care. 2014 Aug;37(8):2193-201