Mind-bodytherapieën kunnen slapeloosheidsklachten bij mensen met kanker verminderen. Vooral mindfulness, tai chi en qigong laten de meest consistente resultaten zien, zo blijkt uit een recent gepubliceerde systematische review.
Deze uitgebreide review includeerde 99 gerandomiseerde onderzoeken met in totaal 9.562 volwassenen met kanker. De gemiddelde leeftijd bedroeg 51,8 jaar. De studies omvatten uiteenlopende tumortypen en zowel vroege als gevorderde stadia van kanker. De onderzoekers vergeleken verschillende mind-bodytherapieën, waaronder mindfulness, yoga, tai chi, qigong, ontspanningstraining, muziektherapie en biofeedback, met gebruikelijke zorg of andere controlegroepen. De primaire uitkomstmaat betrof slapeloosheidsklachten of slaapkwaliteit, gemeten met gevalideerde vragenlijsten.
Vergeleken met gebruikelijke zorg lieten ontspanningstraining, muziektherapie, body-mind-spiritinterventies, biofeedback, mindfulnessinterventies, tai chi/qigong en yoga de grootste verbetering van slapeloosheidsklachten zien. Alleen voor ontspanningstraining, muziektherapie, mindfulness en yoga bereikte dit verschil statistische significantie. In een gevoeligheidsanalyse met uitsluitend studies uit economisch ontwikkelde landen, die gemiddeld een lager risico op bias hadden, bleven vooral tai chi/qigong en mindfulnessinterventies overeind als meest robuuste opties.
De auteurs concluderen dat mind-bodytherapieën een waardevolle aanvulling kunnen vormen bij slapeloosheid bij mensen met kanker, vooral wanneer cognitieve gedragstherapie niet beschikbaar of niet geschikt is. Op basis van de meest betrouwbare gegevens verdienen tai chi/qigong en mindfulnessinterventies daarbij de voorkeur.
De studie kent enkele belangrijke beperkingen. De analyse maakte geen gebruik van individuele patiëntgegevens, waardoor subgroepen minder nauwkeurig konden worden beoordeeld. Veel geïncludeerde onderzoeken hadden daarnaast een verhoogd risico op bias en de effecten verschilden sterk tussen studies.
Birling Y, Bhuyan DJ, Feng F et al. Mind-body therapies for insomnia symptoms in people with cancer: A systematic review with network meta-analysis. J Psychosoc Oncol Res Pract. 2026;8(2). DOI:10.1097/OR9.0000000000000195.