De meta-analyse van Johnston et al. bestond uit vier reviews rond consumptie van rood vlees en een vijfde review rond de houding van de consument tegenover rood vlees.¹ Veertien onderzoekers uit zeven landen, waaronder ook Nederland, werkten eraan mee, de gezaghebbende Annals of Internal Medicine bracht de resultaten naar buiten.  

De Harvard School of Public Health reageerde onmiddellijk met de vaststelling dat drie deelonderzoeken van Johnstons meta-analyse negatieve effecten van rood vlees bevestigen.² Het vierde deelonderzoek was bedoeld om conclusies van interventiestudies samen te vatten, maar die zijn er niet. Wel hadden Johnson et al. de Women's Health Initiative als relevante studie weerhouden. Onterecht, schrijven de Harvard-onderzoekers, want die studie ging niet over vermindering van rood vlees, wel over vetarme voeding.

Waarom besluiten Johnston et al. dan toch om aanbevelingen rond rood vlees terug te schroeven? Hun motivatie is dat ze de effecten klein vinden, dat de kwaliteit van evidentie laag is en dat vleeseters hun gedrag toch niet gaan veranderen. Argumenten die de Harvard-onderzoekers stuk voor stuk weerleggen.²

Ook andere experts bevestigen dat de meta-analyse van Johnston et al. weinig nieuwe informatie brengt, maar dat de conclusies die de auteurs eraan verbinden, wel controversieel zijn.³ Bijna in alle richtlijnen rond voeding staat dat het eten van minder rood of verwerkt vlees beter is voor de gezondheid. Zowel voor- als tegenstanders maken zich zorgen over de vertrouwensbreuk die deze discussie (weeral) teweegbrengt bij het grote publiek.

In de voedingswetenschap is er meestal geen gecontroleerde studie voor handen en zijn experts aangewezen op bevolkingsonderzoek aangevuld met mechanistische verklaringen. Dat maakt dat elke voedingsrichtlijn een gemakkelijk doelwit is: 'Het is allemaal nog erg onzeker.'

Een van de onderzoekers van de meta-analyse, Bradley Johnston (Texas A&M University) ligt daarbij onder vuur, omdat hij nagelaten had om mogelijke belangenvermenging te declareren. In 2016 had hij meegewerkt aan een paper waarin de schadelijke rol van suiker afgezwakt werd. In deze publicatie had hij verzuimd te vermelden dat er financiële bijdrages van het ILSI mee gemoeid waren, een instituut gefinancierd door de voedingsindustrie.⁴ Johnston beweert dat de fondsen ouder dan drie jaar zijn, en dus niet meer relevant, en dat hij geen fondsen van de industrie meer ontvangt.⁴ Niettemin is hij sinds kort voor AgriLife gaan werken, een onderzoeksinstituut dat 1,5% zijn inkomsten haalt van de vleesindustrie. Dat is niet veel, maar AgriLife is wel een grote voorspreker van landbouwproducten.

Hoofdredacteur van The Annals, Christine Laine, was ook mikpunt van de kritiek, zij beweert zelfs bestookt te zijn geweest door 2000, bijna identieke e-mails die binnen een half uur verzonden waren. Ze vermoedt dat de True Health Initiative achter deze 'aanval' zit, een organisatie waarin David Katz, Walter Willett en Frank Hu zitten. Willett opperde tijdens een presentatie dat 'Big Beef' achter de meta-analyse zit, zonder overigens daarvoor bewijzen te geven.

Ook bij de critici zijn er verdachte connecties gevonden, wel met een andere tak van de voedingsindustrie. De directeur van het True Health Initiative, David Katz, werkt nauw samen met zogenoemde 'vegetarische takken' van de voedingsindustrie. De Harvard T.H. Chan School of Public Health waarvoor Willett en HU werken, krijgt geld van de California Walnut Commission.⁶

Eensgezindheid is er wel over de obstakels waarmee typisch voedingswetenschappers te kampen hebben. Gegevens van bevolkingsstudies moeten zorgvuldig afgewogen worden, er is een grote kans dat waargenomen associaties niet-oorzakelijk zijn. David Ludwig, ook werkzaam aan de Harvard-universiteit, zegt dat vertaling van wetenschappelijke bevindingen naar richtlijnen voor de volksgezondheid buitengewoon lastig is.⁶

Nog recenter verscheen alweer een nieuwe meta-analyse, waarin gesteld werd dat rood en bewerkt vlees het risico op sterfte (alle oorzaken) met 3% verhoogt.⁷ Niet veel, geven de auteurs toe, maar wel consistent en voor hen geen reden om de richtlijnen af te zwakken.

Tot slot is milieu nog een belangrijk argument. Vele mensen kappen met consumptie van vlees uit ethische overweging, vanwege dierenleed of de grote impact van veeteelt op het milieu.⁷ Dat is geen gezondheidsargument, maar een aantal experts vindt dat argument net de doorslag geeft om ze in de richtlijnen op te nemen.