Onderzoekers uit de VS en Frankrijk hebben het voedingspatroon van een Boliviaans volk, de Tsimané, vergeleken met die van een naburig volk, de Mosetén. Daarmee wilden ze de gevolgen van een transitie van traditionele naar modernere voedingspatronen in kaart te brengen en de voornaamste oorzaken van hartziekte identificeren. De Tsimané hebben het laagste aantal ischemische hartziekten dat ooit bij een populatie geregistreerd werd, terwijl de Mosetén al meer beïnvloed zijn door de buitenwereld. Hun bevindingen liggen niet altijd op dezelfde lijn van sommige progressievere opvattingen die vandaag de dag rond gezonde voeding circuleren.
De Tsimané wonen in de Boliviaanse Amazone en bekomen hun voedsel deels via wildpluk en jacht, deels via eigen kweek. Te hoge bloeddruk, diabetes type 2 en hoge LDL-waarden komen bij hen nauwelijks voor. Per dag nemen ze meer calorieën binnen dat een gemiddelde volwassene uit de VS. Die energie hebben ze ook nodig om elke dag aan hun voedsel te geraken en/of zich te verweren tegen infecties (immuunactivering kost ook veel energie). De Mosetén met hun betere toegang tot de voedselmarkt, hebben een lagere calorie-inname, maar ze bewegen dan ook veel minder.
Het voedingspatroon van de Tsimané is koolhydraatrijk, proteïnerijk, zeer vetarm en bovendien niet divers. Tsimané kiezen voor koolhydraatbronnen met veel vezels en met een lage glycemische index. Frisdrank wordt er zelden gedronken. Ze eten weinig verzadigde, onverzadigde (enkelvoudig of meervoudige) vetten, in vergelijking met Noord-Amerikanen. Hartbeschermende voedingspatronen kunnen dus sterk variëren in samenstelling in macronutriënt, besluiten de onderzoekers. Kwaliteit is belangrijker dan kwantiteit.
Tsimané eten weinig divers. Scores voor diëtaire diversiteit zijn lager dan de Mosetén en zelfs lager dan volkeren uit Indonesië, Kenia, Ethiopië of Malawi. Normaal verhoogt een lagere diëtaire diversiteit de kans op tekorten aan micronutriënten, maar dat was zeker niet het geval bij de Tsimané. Enkel de calciuminname was vrij laag.
Echte periodes van schaarste kennen de Tsimané niet. Zelfs de Mosetén hebben een grotere terugval in calorie-inname, maar ook bij hen is dat weinig drastisch. De goede gezondheid van de Tsimané kunnen we dus niet toeschrijven aan periodes van vasten.
Het belangrijkste verschil tussen Tsimané en Mosetén is de introductie van voedseladditieven. Toegang tot de markt brachten ingrediënten zoals zout, olie en suiker in het voedingspatroon van de Mosetén, en samen met een meer sedentaire levenswijze lijken die factoren sterk genoeg te zijn om de hart- en vaatgezondheid te verminderen. Waarschijnlijk werd wildvlees grotendeels vervangen door (gedroogd) vlees van lagere kwaliteit. Ook de Tsimané beginnen meer toegang tot marktvoedsel te krijgen, en effectief beginnen lichaamsgewicht en bloedlipiden bij hen toe te nemen.
Referenties
Kraft TS, Stieglitz J, Trumble BC et al. Nutrition transition in 2 lowland Bolivian subsistence populations. Am J Clin Nutr. 2018 Oct 31. doi: 10.1093/ajcn/nqy250
Nieuwsbriefartikel
Rubriek
Onderzoek
Auteur
Editienummer
