Aan de reeks ziekteverschijnselen waarvoor pre-eclampsie een risico vormt, kan volgens recent onderzoek ook dementie worden toegevoegd. Pre-eclampsie is een ernstige aandoening en is ook bekend onder de naam zwangerschapsvergiftiging. In extreme gevallen kan de aanstaande moeder of het kind er zelfs door komen te overlijden. Pre-eclampsie treft in Nederland jaarlijks rond de 5.000 zwangere vrouwen.
Doorgaans gaat pre-eclampsie samen met een verhoogde bloeddruk (zwangerschapshypertensie), proteïnurie (te grote hoeveelheid eiwit in de urine) en kan het leiden tot oedeemvorming of schade aan lever en nieren. Daarnaast treedt een slechte doorbloeding op van de placenta, waardoor de zuurstofvoorziening van het kind kan worden belemmerd. Pre-eclampsie resulteert vaak in vroeggeboorte en groeivertraging van het kind. Een ernstig probleem is verder dat bij door pre-eclampsie getroffen vrouwen het risico op hoge bloeddruk, hartziekten, beroerte of diabetes in het latere leven aanzienlijk verhoogd is. De kans op nieraandoeningen is ook groter. Een zeer omvangrijk onderzoek laat nu zien dat ook het risico op - vooral vasculaire - dementie toeneemt.
In een cohortstudie werden over heel Denemarken de gegevens verzameld van alle vrouwen die in de periode 1978-2015 minstens twintig weken zwanger waren, eindigend in een levend- of doodgeboorte. Het waren 1.178.005 vrouwen, onder wie 58.410 die eerder pre-eclampsie hadden gehad. Dementie werd onderverdeeld in de ziekte van Alzheimer, vasculaire dementie en overige of niet gespecificeerde vormen van dementie. De follow-up periode bedroeg gemiddeld 21,1 jaar per vrouw. In deze jaren kregen 1.728 vrouwen (0,1%) een diagnose dementie. Bij 105 van hen (6,1%) was dat vasculaire dementie, bij 676 (39,1%) Alzheimer en bij 947 (54,8%) overig/niet-gespecificeerd.
Vrouwen met een geschiedenis van pre-eclampsie bleken een matig verhoogd risico (53%) te hebben op dementie, vergeleken met vrouwen zonder deze voorgeschiedenis. Die kans was groter wanneer meer dan eens sprake was geweest van pre-eclampsie. Het verband met Alzheimer en met de overige/niet-gespecificeerde dementievormen was met respectievelijk 45 en 40% relatief klein. Een heel sterk verband daarentegen was er met vasculaire dementie: vrouwen met een geschiedenis van pre-eclampsie hadden daarop een driemaal zo groot risico ten opzichte van vrouwen zonder die geschiedenis. Dat risico was zelfs zesvoudig verhoogd wanneer alleen naar vasculaire dementie na de leeftijd van 65 jaar werd gekeken. En het risico was niet drievoudig maar zevenvoudig hoger als het kind door het genoemde risico van groeivertraging te klein was in verhouding tot de zwangerschapsduur, aangeduid als Small for Gestational Age (SGA).
Volgens de onderzoekers blijkt uit de resultaten dat pre-eclampsie en vasculaire dementie een aantal gemeenschappelijke kenmerken hebben die nader onderzoek nodig maken. Daaruit kunnen doelen voor vroegtijdige interventies worden afgeleid.
Basit S, Wohlfahrt J, Boyd HA. Pre-eclampsia and risk of dementia later in life: nationwide cohort study. BMJ. 2018 Oct 17;363:k4109. https://www.bmj.com/content/363/bmj.k4109