Antidepressiva wel of niet zinvol?
Antidepressiva wel of niet zinvol?

Een gezaghebbende meta-analyse die in The Lancet verscheen, heeft antidepressiva doeltreffend bevonden. Achttien onderzoekers uit diverse landen hadden gegevens van 522 klinische studies rond 21 antidepressiva verzameld, met een totaal van 116.000 deelnemers. Antidepressiva verhogen de kans op remissie en de kans op een halvering van (de Hamiltonscore voor) depressie. Enkele Britse media waren vol lof over deze resultaten. Volgens de Telegraph moeten nog eens één miljoen meer Britten antidepressiva nemen. De Sun kopte op de frontpagina 'Pop more happy pills'. Voor analisten zoals James McCormack en Christina Korownyk geeft de meta-analyse echter geen antwoord op enkele cruciale vragen.

Vier vijfde van de 522 studies hebben een aanzienlijk risico dat er een andere factor in het spel is die een minderwaardige werking van een antidepressivum verdoezelt. Drie vierde van alle studies werden gefinancierd door de industrie, en van vele studies waren de fondsen onbekend. De auteurs oordeelden evenwel dat financiering geen impact leek te hebben op de resultaten.

Patiënten die medicatie nemen hebben 60 % meer kans dat ze geholpen worden dan patiënten die placebo nemen. Dat klinkt indrukwekkend, maar de rauwe cijfers tonen een minder rooskleurig plaatje. Tussen 30 en 40 % van patiënten die placebo nemen, ondervindt ook sterke verbetering van zijn of haar depressie. Een antidepressivum voegt daaraan 10 tot 12 % toe. Dus acht tot tien patiënten moeten behandeld worden vooraleer één patiënt effect ondervindt van medicatie. Met andere woorden: van de tien patiënten die een antidepressivum nemen, zullen vijf zich beter voelen en slecht één van hen voelt zich beter dankzij het antidepressivum.

De meerderheid van patiënten is dus niet gebaat bij antidepressiva. Zij zullen eerder de nadelen ervan ondervinden, zoals bijwerkingen. Vijf procent ondervindt onaanvaardbare bijwerkingen, dit wil zeggen, ernstig genoeg om de medicatie stop te zetten.

Dit debat gaat bovendien enkel over ernstigere gevallen van depressie (Hamiltonscore > 26). De behandeltermijn waarvoor deze meta-analyse van toepassing is, bedraagt amper acht weken. De langetermijneffecten, goede dan wel slechte, zijn dus onbekend. Tot slot geeft deze studie geen inzicht met welke van de 21 antidepressiva een voorkeur geniet.

Referenties

McCormack J, Korownyk C. Effectiveness of antidepressants. BMJ. 2018 Mar 9;360:k1073

Adlington K. Pop a million happy pills? Antidepressants, nuance, and the media. BMJ. 2018 Mar 9;360:k1069

Cipriani A, Furukawa TA et al. Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis. Lancet. 2018 Feb 20. pii: S0140-6736(17)32802-7