Geen koffie bij zwangerschap of zwangerschapswens?

Uit een analyse van observationele studies, die onlangs gepubliceerd werd in BMJ Evidence Based Medicine blijkt dat er sprake is van een associatie tussen cafeïneconsumptie door de aanstaande moeder en negatieve zwangerschapsuitkomsten. Gezondheidsprofessionals zouden vrouwen die zwanger zijn of een zwangerschapswens hebben daarom moeten adviseren om cafeïne te vermijden.

De Engelse NHS,  de American College of Obstetricians and Gynecologists, de Dietary Guidelines for Americans en de European Food Safety Authority (EFSA) hebben een veilige bovengrens vastgesteld van 200 mg cafeïne per dag voor vrouwen die zwanger zijn of zwanger willen worden. Dit komt overeen met ongeveer twee ruime koppen koffie per dag.

Het doel van deze studie was om op basis van de huidige literatuur over cafeïne-gerelateerde zwangerschapsuitkomsten, te bepalen of de vastgestelde veilige bovengrens voor cafeïne voldoende evidence based is. De analyse vond plaats op basis van 48 observationele studies en meta-analyses die in de laatste twee decennia gepubliceerd zijn. De studies rapporteerden over een of meer van de zes belangrijkste negatieve zwangerschapsuitkomsten: miskraam, doodgeboorte, laag geboortegewicht en/of klein voor de zwangerschapsduur, vroeggeboorte, acute kinderleukemie, overgewicht en obesitas.

In 32 observationele studies werd vastgesteld dat cafeïne het risico op negatieve zwangerschapsuitkomsten significant verhoogt. In tien studies werden geen of niet - eenduidige associaties gevonden. Het cafeïne-gerelateerde risico werd vastgesteld met een gemiddelde tot hoge mate van consistentie voor alle zwangerschapsuitkomsten behalve voor vroeggeboorte. Elf studies rapporteerden over de resultaten van 17 meta-analyses. In 14 van deze meta-analyses was cafeïneconsumptie door de aanstaande moeder geassocieerd met een toegenomen risico op vier negatieve zwangerschapsuitkomsten, namelijk miskraam, doodgeboorte, laag geboortegewicht en/of klein voor de zwangerschapsduur en acute kinderleukemie.

De overige drie meta-analyses vonden geen associatie tussen cafeïnegebruik door de aanstaande moeder en vroeggeboorte. Er waren geen meta-analyses waarin gekeken is naar de associatie tussen koffieconsumptie en obesitas, en overgewicht bij kinderen, maar vier van de vijf observationele studies vonden significante associaties.

Het gaat hier om een observationele studie, dus er kan geen oorzaak-gevolg relatie worden vastgesteld.  Toch waren er zowel bij de observationele studies als bij de meta-analyses, frequente gevallen van significante dosis-response associaties, wat duidt op een oorzakelijk verband. Tevens waren er frequente meldingen waarbij geen grens kon worden vastgesteld waaronder de associaties uitbleven. De auteurs concluderen dat er substantieel, cumulatief bewijs is voor een associatie tussen cafeïneconsumptie door de aanstaande moeder en diverse negatieve zwangerschapsuitkomsten. Ze pleiten voor aanpassing van de huidige aanbevelingen.

Verschenen in de nieuwsbrief van 11 september 2020