Een van de ernstigste complicaties bij COVID-19 is het ontstaan van bloedstolsels, maar behandeling met vitamine K-antagonisten (VKA) kan een averechtse werking hebben. Dat is de conclusie uit een Franse studie op basis van gegevens van opgenomen patiënten van hoge leeftijd. Als ‘bloedverdunners’ komen eerder de direct werkende orale anticoagulantia (DOAC's) in aanmerking, zo stellen zij.1
Uit studies is gebleken dat de concentratie vitamine K lager is bij met SARS-CoV-2 geïnfecteerde patiënten dan bij mensen zonder deze infectie. Bovendien lijkt een lage concentratie gerelateerd te zijn aan een slechtere ziekteprognose. Dat zou ervoor kunnen pleiten in te grijpen teneinde de vitamine K-status op niveau te brengen. Tegelijkertijd is het gebruikelijk om bij ouderen juist vitamine K-antagonisten in te zetten ter preventie en behandeling van bloedstolling. Maar dat leidt tevens tot een verdere verlaging van de biologische beschikbaarheid van vitamine K. In de studie werd daarom de hypothese onderzocht of deze lagere beschikbaarheid de sterftekans onder ouderen kan verhogen.
Retrospectief werden de gegevens verzameld van 82 patiënten, met een gemiddelde leeftijd van 88,8 jaar, die in de periode maart-juni 2020 waren opgenomen in een universitair ziekenhuis van de West-Franse stad Angers. Belangrijkste uitkomstmaat was de sterfte na zeven dagen. Negen van de patiënten overleden. Gevonden werd een directe associatie tussen regelmatig gebruik van VKA's voorafgaand aan de ziekte en een hogere mortaliteit na zeven dagen. Dat verband bleef bestaan als covariabelen als leeftijd, sekse, ondervoeding en comorbiditeit in ogenschouw werden genomen.
Voor oplossing van het geschetste dilemma verwijzen de auteurs naar de DOAC's als nieuwe generatie antistollingsmiddelen. Daartoe behoren middelen als apixaban, dabigatran, edoxaban en rivaroxaban. Anders dan VKA's als warfarine, acenocoumarol en fluindione onderbreken deze DOAC's de vitamine K-cyclus niet wanneer zij moeten worden ingezet om bloedstolling tegen te gaan. Dat komt doordat ze alleen de werking van één specifiek stollingseiwit (trombine, factor Xa) tot staan brengen.
Aldus kan de mogelijk gunstige werking van vitamine K bij COVID-19 worden behouden. Het hoe en waarom van deze laatste samenhang is nog niet opgehelderd. Tijdens een op 4 maart te houden onlinebijeenkomst zal de Nijmeegse longarts Rob Janssen verslag doen van zijn bevindingen.2
- Ménager P, Brière O, Gautier J, et al. Regular Use of VKA Prior to COVID-19 Associated with Lower 7-Day Survival in Hospitalized Frail Elderly COVID-19 Patients: The GERIA-COVID Cohort Study. Nutrients. 2020 Dec 24;13(1):39.
- Rob Janssen, longarts Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Nijmegen. Onderwerp: onderzoek over vitamine K en corona. Zie https://fix13.nl/food-inspiration-session.