De meest voor de hand liggende factor is leeftijd, omdat ouder worden gepaard gaat met haperingen in het immuunsysteem en verminderde weerstand tegen infecties. Deze infecties verlopen tevens ernstiger bij patiënten met chronische ziekten als hart- en vaataandoeningen, kanker en COPD. Als verklaring blijken deze factoren echter onvolledig. Niet alleen ouderen, maar ook jongere mensen kunnen ernstig ziek worden en dat blijkt ook mogelijk zonder zogeheten ‘onderliggend lijden'.

Menigeen zal verbaast hebben opgekeken toen Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care en een van de gezichten van het Nederlands coronabeleid, zich liet ontvallen dat zo’n driekwart van de IC-patiënten met corona overgewicht heeft. Wetenschappers concluderen dat nu ook uit - veelal nog voorlopige – studieresultaten, zoals de volgende:

• Een Chinees onderzoek, uitgevoerd in de stad Shenzhen onder 383 COVID-19 patiënten, liet zien dat overgewicht het risico verhoogt op ernstige longontsteking. Het verband bestond onafhankelijk van comorbiditeit of andere risicofactoren en was vooral duidelijk bij mannen.¹
• Retrospectief werden in Wuhan, China, 112 patiënten met hart- en vaatziekten in combinatie met COVID-19 onderverdeeld in twee groepen: 16 personen die op de IC terecht kwamen en de 96 overigen. De BMI van degenen uit de eerste groep was significant hoger dan die uit de andere groep. Het aandeel van mensen met overgewicht was bij degenen die kwamen te overlijden eveneens significant hoger dan het aandeel van mensen met een gezond gewicht.²
• Wetenschappers in Frankrijk stelden vast dat van 124 IC-patiënten in Lille 47,6% overgewicht (BMI >30) had en 28,2% ernstig overgewicht (BMI >35). Voor 68,6% was kunstmatige beademing nodig en dat aandeel was het hoogst bij een BMI boven de 35, namelijk 85,7%. Dat verband was onafhankelijk van leeftijd, diabetes, hoge bloeddruk en alleen voor mannen significant.³
• In een ziekenhuis in New York werd retrospectief gekeken naar het verband tussen overgewicht en een ernstig verloop van COVID-19 bij 3615 personen. Patiënten jonger dan zestig jaar met BMI 30-34 hadden respectievelijk 2,0 en 1,8 maal zoveel kans op acute opname in het ziekenhuis en opname op de IC in vergelijking met degenen met een BMI < 30. Bij BMI >35 was dat 2,2 en 3,6 maal zoveel.⁴
• Uit een tweede onderzoek in New York, onder meer dan 4000 patiënten, kwam overgewicht eveneens als prominente risicofactor naar voren. Een van de auteurs, internist Leora Horwitz, concludeert stellig: ‘Obesity is more important for hospitalization than whether you have high blood pressure or diabetes, though these often go together, and it’s more important than coronary disease or cancer or kidney disease, or even pulmonary disease. (…) As clinicians, we should be thinking a little more carefully about those patients with obesity when they come in - we should worry about them a little bit more.’⁵

Aan de redenen waarom overgewicht de gezondheid schaadt, kan een nieuw argument worden toegevoegd: risico op een veel ernstiger ziekteverloop na infectie met het coronavirus. Vooralsnog blijven de daarvoor aangereikte verklaringen hypothetisch van aard.