Een systematische review en meta-analyse toont de preventieve effecten van carotenoïden uit de voeding op het ontstaan van het metabool syndroom. Voor vitamine A, waarin het lichaam enkele van deze carotenoïden kan omzetten, geldt dat niet. De onderzoekers van het National Institute on Aging (behorend tot de Amerikaanse National Institutes of Health) hebben hiermee bewijs geleverd dat een voedingspatroon rijk aan een combinatie van carotenoïden gunstig uitpakt voor de cardiometabole gezondheid.
Eenvoudig voorgesteld duidt het metabool syndroom op een complex van risicofactoren voor diabetes en hart- en vaatziekten, te weten overgewicht, een verstoorde bloedsuikerspiegel, hoge bloeddruk, slechte cholesterolwaarden en een verstoorde vethuishouding. Men spreekt van dit syndroom als minimaal drie van de vijf risicofactoren aanwezig zijn. Het gaat dus om een complex probleem met ernstige gevolgen, waarvoor meerdere interventies nodig zijn. Via de voeding kunnen carotenoïden daarin een rol spelen.
Tot de carotenoïden in voedingsmiddelen behoren (kleur)stoffen met aangetoonde gezondheidseffecten als bètacaroteen, alfacaroteen, bèta-kryptoxanthine, astaxanthine, luteïne, zeaxanthine en lycopeen. De eerste drie carotenoïden kunnen in het lichaam worden omgezet in vitamine A.
Het onderzoek naar het verband tussen vitamine A/carotenoïden en het vóórkomen van het metabool syndroom besloeg een periode van twintig jaar, van januari 1997 tot maart 2017. Tot de studies behoorden patiënt-controleonderzoeken, cross-sectionele onderzoeken en cohortonderzoeken. Het totaal aantal deelnemers lag op 29.673.
Uit de resultaten bleek een sterke, inverse associatie tussen metabool syndroom en de totale carotenoïde-inname. Dit verband was het duidelijkste voor bètacaroteen, gevolgd door alfacaroteen en bèta-kryptoxanthine, dat wil zeggen de drie voorlopers van vitamine A. Een directe associatie met vitamine A zelf werd echter niet gevonden. Omdat vitamine A in dierlijke producten voorkomt en carotenoïden van plantaardige oorsprong zijn, zijn positieve effecten dus vooral te verwachten van een gevarieerde inname van groente en fruit die de verschillende carotenoïden bevatten.
Beydoun MA, Chen X, Jha K, Beydoun HA, Zonderman AB, Canas JA. Carotenoids, vitamin A, and their association with the metabolic syndrome: a systematic review and meta-analysis. Nutr Rev. 2019 Jan 1;77(1):32-45. https:www.ncbi.nlm.nih.govpubmed30202882