Er is natuurlijk geen eenvoudig antwoord op deze vraag. Het enige simpele antwoord is: "We weten het niet". Maar is dat niet het antwoord op bijna alles wat dit minuscule organisme betreft en wat het momenteel bij de mens aanricht? Het gaat hier om een ingenieus ingekapseld organisme met enkelstrengs RNA dat in staat is zich in longweefsel te nestelen en dit te gebruiken om zich te vermeerderen. De vindingrijkheid van dit organisme is bewonderenswaardig, maar zeker ook de gastheer die in staat is om de schade te beperken. Het virus doodt namelijk cellen, wat leidt tot een inflammatoire respons. Dit biedt opportunistische pathogenen de kans infectie te veroorzaken met orgaanfalen en soms de dood tot gevolg.

Het is interessant dat in een recente publicatie van het epicentrum van COVID-19 werd gemeld dat bij patiënten met gastro-intestinale problemen, virale nucleinezuren in faeces en anale swabs teruggevonden werden¹. De auteurs beweren dat het virus bindt aan het angiotensine-converterend enzym 2 (ACE2), dat zich bevindt in de longen en in de epitheelcellen van de dunne darm. Het idee van een darm-long-as is niet nieuw.² Er zijn diverse metabole routes bekend die de gezondheid van de luchtwegen vanuit de darm beïnvloeden, zoals quorumsensing-moleculen, productie van antimicrobiële stoffen, modulatie van de immuunrespons en uitwisseling van nutrienten.³

Reid stelt zichzelf in zijn blog de vraag of er aan de hand van deze kennis, enig bewijs is dat probiotica de luchtwegen positief kunnen beïnvloeden. Er zijn data die laten zien dat bepaalde probiotische stammen allergische reacties kunnen verminderen, atleten kunnen ondersteunen bij het herstel na inspanning, het vrijkomen van pro-inflammatoire mediatoren door macrofagen in rokers kunnen afremmen en zelfs tumoren in de longen kunnen verminderen bij muizen die cisplatine kregen.⁴ Meer specifiek betreffende de huidige pandemie: diverse studies waaronder een die de impact voor Amerikanen schetst, laten zien  dat probiotica griepachtige luchtweginfecties significant kunnen verminderen.⁵

Reid stelt dat gebruik van probiotica niet schadelijk is en vervolgt: "Je zou daarentegen ook kunnen zeggen dat het zinloos is, omdat het is gebaseerd op meta-data en niet op zorgvuldig opgezette studies die zich primair richten op COVID-19. Maar in het kader van de COVID-19 crisis raden China's National Health Commission en National Administration of Traditional Chinese Medicine probiotica aan in de behandeling van patiënten met ernstige COVID-19 infectie, al is het maar om een secundaire bacteriële infectie te voorkomen.¹ Als we iets willen leren van de Chinese ervaring met dit virus wat betreft controle en behandeling, zouden we kunnen overwegen deze aanbeveling over te nemen", aldus Reid.

Gregor Reid vraagt zich aan het einde van zijn blog af: "Als er ernstig zieke patiënten zijn die darmmicrobioom-gemedieerde klachten hebben, kan het toedienen van lactobacillen en bifidobacteriën dan wellicht levens redden?" Zijn opinie verwoordt hij helder: "De werkingsmechanismen zijn niet bekend, de ‘numbers needed to treat’ ook niet. Maar waarom zou het geen overweging waard zijn, zelfs als het placebo-effect sterker zou zijn? Hiermee is absoluut niet gezegd dat probiotica uitsluitend placebo-effect zouden hebben. Dat is pertinent niet waar. Maar voor de sceptici: als een placebo-effect daadwerkelijk zou plaatsvinden, kan het nog steeds een significante impact hebben op een ziekte die alles in deze wereld verandert. Een ziekte waarvoor we bereid zijn anti-HIV en andere therapieën in te zetten."

Tenslotte tracht Reid mogelijke vragen die volgen voor te zijn: "Er is niets met zekerheid te zeggen over specifieke bacteriestammen. De Chinese publicatie zegt hier niets over en er zijn geen twee stammen hetzelfde. Dus het enige antwoord op deze vraag is dat de stammen genetisch gedocumenteerd moeten zijn en van humane oorsprong. En ze moeten in studies positieve effecten hebben laten zien op het immuunsysteem en tegen pathogenen in de luchtwegen."

* Dr. Gregor Reid is Professor of Microbiology and Immunology and Surgery at Western University