Stress in jeugd beïnvloedt DNA-methylatie
Stress in jeugd beïnvloedt DNA-methylatie

Blootstelling aan hevige stress in de vroege jeugd laat sporen na in het DNA. Stress veroorzaakt moleculaire veranderingen met name op het KITLG-gen, waardoor de kwetsbaarheid voor stress op volwassen leeftijd vergroot wordt. Dat blijkt uit het Epistress onderzoek van het UMC Utrecht in samenwerking met de afdeling Sociale Wetenschappen van de Universiteit Utrecht en het Max Planck Instituut in München. De resultaten zijn gepubliceerd in Nature Communications.

Uit eerder onderzoek was al bekend dat het doormaken van een moeilijke jeugd een belangrijke risicofactor is bij het ontstaan van vrijwel alle psychiatrische aandoeningen. De blootstelling aan hevige stress in de kindertijd, zoals emotionele verwaarlozing, fysiek of verbaal geweld, leidt tot een veranderde reactie op stress. Daarbij werd een belangrijke relatie aangetoond met de HPA-as (hypothalamic–pituitary–adrenal axis), waarbij neuro-endocrinologische veranderingen door stress kunnen leiden tot een verhoogd risico op een psychiatrische stoornis.

In dit onderzoek werd bij 85 gezonde volwassenen een genoombrede analyse van bloed en speeksel gedaan met de focus op DNA-methylatie. Op één locatie op het zogenoemde KITLG-gen werd bij blootstelling aan stress bij volwassenen een duidelijke samenhang tussen aanwezigheid van een jeugdtrauma en afwijkende hoeveelheden van het stresshormoon cortisol op volwassen leeftijd gevonden. Bij het biologische proces van moleculaire veranderingen, ook wel DNA-methylatie genoemd, verandert de DNA-activiteit door omgevingsinvloeden zoals de blootstelling aan nare ervaringen in de jeugd. Deze 'littekens' in het DNA kunnen levenslang invloed uitoefenen.

Deze resultaten helpen beter te begrijpen waarom mensen verschillend op stress reageren en wie hier het meest kwetsbaar voor is. Mogelijk kan de gevonden locatie op het KITLG-gen ook helpen als marker bij het vaststellen van psychiatrische problemen bij volwassenen. Onderzoekers vragen zich af in hoeverre het mogelijk is dit proces van DNA-methylatie te beïnvloeden.

Referenties

Houtepen LC, Vinkers CH, Boks M et al. Genome-wide DNA methylation levels and altered cortisol stress reactivity following childhood trauma in humans. Nature Communications 21 March 2016; 7(10967). doi:10.1038/ncomms10967