Een recente review beschrijft de ziekte van Alzheimer als een aandoening die begint met verstoringen in energiehuishouding en ontsteking. Deze veranderingen treden al op vóór er klassieke eiwitafwijkingen zichtbaar zijn. De bevindingen verleggen de aandacht van amyloïd naar stofwisseling en benadrukken het belang van een vroege interventie op metabool niveau.
De auteurs voerden een gestructureerd beschrijvend literatuuroverzicht uit (SANRA-richtlijnen). Zij doorzochten PubMed, Embase en Scopus en includeerden engelstalige humane studies en reviews uit de afgelopen vijf jaar. In totaal analyseerden zij 64 artikelen. De selectie richtte zich op onderzoek naar glucosemetabolisme, insulineresistentie, mitochondriale functie, ontsteking en hun relatie met veranderingen in het amyloïd- en het tau-eiwit. Case reports en dierstudies bleven buiten beschouwing.
De geïncludeerde studies betroffen uiteenlopende populaties, van mensen zonder klachten tot patiënten met milde cognitieve stoornissen en dementie. Veel studies gebruikten FDG-PET, een beeldvormende techniek waarmee je het energieverbruik van weefsels, vooral in de hersenen, zichtbaar maakt. Verder gebruikten ze ook een biomarkeranalyse en longitudinale cohortgegevens.
De analyse laat zien dat verminderd glucoseverbruik in de hersenen (glucosehypometabolisme) al aanwezig is vóór duidelijke amyloïdophoping. Deze metabole verstoring hangt sterker samen met tau-pathologie en cognitieve achteruitgang dan met amyloïd. Amyloïd lijkt vroeg in het alzheimer-proces een rol te spelen, maar tau-eiwitschade hangt nauwer samen met de ernst van alzheimer en de klachten. Insulineresistentie en ontregelde glucoseregulatie versnellen cognitieve achteruitgang en versterken tau-gerelateerde schade. Mitochondriale disfunctie en oxidatieve stress dragen bij aan neuronale schade en hangen nauw samen met tau-accumulatie. Dus een betere mitochondriale functie, ook buiten de hersenen, gaat samen met een lager risico op cognitieve achteruitgang. Activatie van GLP-1-signaalroutes kan hersenmetabolisme verbeteren en neuro-inflammatie verminderen.
De review positioneert daarmee metabole en inflammatoire ontregeling als centrale drijvende kracht achter alzheimer. Amyloïd fungeert vooral als vroege trigger, terwijl metabole verstoringen en tau-schade sterker samenhangen met klinische symptomen. Deze inzichten ondersteunen het concept van alzheimer als een vorm van ‘type 3-diabetes’ en benadrukken een vroege metabole interventie.
Deze review is gebaseerd op observationele studies, waardoor causale verbanden onzeker blijven. Daarnaast varieerden methoden en populaties sterk, waardoor kwantitatieve synthese niet mogelijk was.
Christodoulou RC, Eller D, Papageorgiou PS et al. Metabolic Dysfunction in Alzheimer’s Disease: Brain Glucose Hypometabolism as an Early Precursor to Amyloid and Tau Pathology. J Clin Med. 2026 Mar 1;15(5):1884.