Volkoren gezond dankzij betaïnen
Volkoren gezond dankzij betaïnen

Finse en Italiaanse onderzoekers hebben een nieuwe groep van stoffen ontdekt die ze als nieuwe kandidaat voordragen voor de gezondheidseffecten van volkorenproducten. Het gaat om stoffen die 'gebetaïniseerd' zijn. De onderzoekers vonden dat plasmawaarden voor deze stoffen geassocieerd zijn met een beter insuline- of glucosemetabolisme. Experimenten met muizen tonen dat weer aan dat deze betaïnen in weefsels weerhouden worden.

'Volkorenproducten zijn een van de gezondste voedingsmiddelen die er zijn', beweren de onderzoekers. Hun bewering baseren ze op een meta-analyse uit 2017, die de sterftekans geassocieerd met 12 voedselgroepen had berekend. Noten scoorden veruit het beste, en cijfermatig kwamen volkorenproducten op de tweede plaats, al was er amper verschil met vis, groenten en fruit. Volkorenproducten zijn een belangrijke bron van vezels, maar nu hebben onderzoekers een nieuwe groep van componenten uit granen ontdekt.

We kennen betaïne vooral als glycine-betaïne, een betaïne afkomstig van het aminozuur glycine dat drie methylgroepen heeft bijgekregen. Ook andere aminozuren (en andere stoffen) kunnen drie methylgroepen dragen, waaronder proline-betaïne, valine-betaïne, tryptofaan-betaïne, trigonelline (drie methylgroepen op nicotinezuur) en pipecolinezuur-betaïne. Een andere betaïne, 5-aminovaleriaanzuur-betaïne, blijkt zich te accumuleren in het hartweefsel van muizen.

Om het verband tussen betaïnen en metabool syndroom te bepalen, hebben de onderzoekers twee gecontroleerde studies opgezet. De een werd in Napels georganiseerd en telde 69 deelnemers met kenmerken van metabool syndroom. De ander werd in Kuopio, Finland gehouden en telde 54 deelnemers met metabool syndroom. De voedingsinterventie bestond erin om alle koolhydraatbronnen te vervangen door volkorenproducten (experimentele groep) of geraffineerde graanproducten (controlegroep).

Vooral in de Napolitaanse studie verbeterde de insulinerespons dankzij inname van volkoren en was er een sterke link tussen een efficiënter glucosemetabolisme en de plasma-concentraties van trigonelline, pipecolinezuur-betaïne en valine-betaïne. Resultaten voor de Kuopio-cohort waren minder uitgesproken, mogelijk omdat ze andere volkorenproducten hadden gekregen. Ook andere voedingsmiddelen bevatten betaïnen, zoals citrus dat rijk is aan proline-betaïne. Proline-betaïne was in deze studie ook gelinkt met een efficiënter glucosemetabolisme, hoewel het geen ingrediënt is van volkorenproducten.

Betaïnen bevatten methylgroepen en zijn belangrijk om het methylmetabolisme in het lichaam te ondersteunen. Tot nu toe keken onderzoekers vooral naar choline en (glycine)betaïne, twee voedingsstoffen die we uit de voeding moeten halen. Deze studie toont nu het belang aan van andere betaïnen.

Referenties

Kärkkäinen O, Lankinen MA, Vitale M et al. Diets rich in whole grains increase betainized compounds associated with glucose metabolism. Am J Clin Nutr. 2018 Sep 25. doi: 10.1093/ajcn/nqy169

Schwingshackl L, Schwedhelm C et al. Food groups and risk of all-cause mortality: a systematic review and meta-analysis of prospective studies. Am J Clin Nutr. 2017 Jun;105(6):1462-1473