De plaques van arteriën zijn verre van steriel: ze huisvesten een vijftigtal soorten bacteriën. Wat de impact van die bacteriën is op onze gezondheid, is nog onduidelijk. Houden zij ontstekingen in stand en stimuleren ze de vorming van plaques? Of maken zij plaques onstabiel zodat ze gaan afscheuren? In theorie behoort dat allemaal tot de mogelijkheden.
David Davies, onderzoeker aan de Binghamton University van New York, is zich hard gaan interesseren voor de link tussen bacteriën, stress en hartziekte. Met zijn onderzoeksteam heeft hij voor het eerst biofilms in de plaques van de halsslagader kunnen waarnemen. Biofilms zijn kolonies van bacteriën die in een matrix ingebed zitten. Biofilms maken bacteriën bestendig tegen antibiotica en het immuunsysteem.
In bepaalde omstandigheden willen bacteriën zich uit die biofilms ontsnappen, wanneer ze zich willen verspreiden. Daarbij maken ze enzymen aan die de matrix verteren, en misschien worden ook de plaques dan verteerd. Dat zou een impact kunnen hebben op de stabiliteit van de plaques.
Een trigger die bacteriën in biofilm 'wakker' maakt, is norepinefrine, in aanwezigheid van transferrine. Dat hebben Davies en zijn medewerkers kunnen waarnemen in een in-vitro-experiment met fysiologische concentraties van norepinefrine en transferrine. Bij stres neemt het hormoon norepinefrine in het bloed toe en gaat het ijzer bevrijden uit transferrine, een bloedeiwit dat ijzer vasthoudt. Dat ijzer vormt voor bacteriën een signaal om te mobiliseren.
Bacteriën zouden de relatie tussen stress en hartaanvallen kunnen verklaren. Bijna een derde van alle infarcten wordt voorafgegaan door emotionele stress of door lichaamsbeweging. Onderzoek zal moeten uitwijzen waar in het plaatje van arteriosclerose deze bacteriën passen. Arteriosclerose blijft een complex proces van ontstekingen, immuuncellen, cholesterolophoping, verkalking, bloedstolling enzovoort.
Lanter BB, Sauer K, Davies DG. Bacteria present in carotid arterial plaques are found as biofilm deposits which may contribute to enhanced risk of plaque rupture. MBio. 2014 Jun 10;5(3). pii: e01206-14