planken
Planken verhoogt bloeddruk sterk

Uit recent Australisch onderzoek blijkt dat veelgebruikte isometrische oefeningen zoals planken en muurzitten de bloeddruk tijdens de inspanning sterk verhoogt, vooral de diastolische bloeddruk. De klinische betekenis van deze tijdelijke stijging blijft echter onzeker. 

Isometrische oefeningen, zoals planken of muurzitten krijgen steeds meer aandacht als behandeling van hypertensie, omdat ze de rustbloeddruk effectief kunnen verlagen. Tegelijkertijd bestaat onzekerheid over de veiligheid, aangezien de bloeddruk tijdens deze oefeningen tijdelijk sterk kan stijgen. 

Australische onderzoekers onderzochten de acute bloeddrukrespons tijdens de plank en de muurzit. Aan deze gerandomiseerde cross-overstudie namen 62 ogenschijnlijk gezonde volwassenen deel, met een gemiddelde leeftijd van 26,7 jaar. Iets meer dan de helft was vrouw. De meeste deelnemers hadden een normaal lichaamsgewicht, een normale bloeddruk en een matig tot hoog lichamelijk activiteitsniveau. Zes deelnemers hadden een hoog-normale bloeddruk en zes hadden hypertensie graad 1. Tijdens een tweede onderzoeksbezoek voerden alle deelnemers beide oefeningen in willekeurige volgorde uit. De onderzoekers maten de bloeddruk continu met een niet-invasief meetsysteem. De deelnemers stopten zodra zij zelf aangaven niet verder te kunnen of wanneer de systolische bloeddruk boven 250 mmHg of de diastolische bloeddruk boven 115 mmHg uitkwam.

Tijdens zowel de plank als de muurzit overschreed vrijwel iedere deelnemer de vooraf vastgestelde grenswaarde voor de diastolische bloeddruk. Dit gebeurde gemiddeld al na ongeveer 50 seconden. Geen enkele deelnemer bereikte de systolische grenswaarde. De muurzit leidde tot een hogere systolische bloeddruk dan de plank, terwijl de plank een iets hogere gemiddelde diastolische bloeddruk veroorzaakte. Vrouwen bereikten de diastolische grenswaarde gemiddeld ongeveer 20 seconden eerder dan mannen. Bij deelnemers met een hoog-normale bloeddruk of hypertensie trad deze stijging nog sneller op. Ondanks deze forse bloeddrukrespons rapporteerden de onderzoekers geen klachten of andere ongewenste voorvallen tijdens of na de oefeningen.

Volgens de auteurs bestaat er behoefte aan studies die de veiligheid van verschillende intensiteiten en duur van isometrische training onderzoeken, met name bij vrouwen en mensen met hypertensie.

De onderzoeksgroep bestond voornamelijk uit jonge, gezonde volwassenen, waardoor de resultaten niet zonder meer toepasbaar zijn op ouderen of patiënten met hypertensie. Ook geldt dat de continue bloeddrukmeting met het gebruikte apparaat weliswaar gangbaar is in onderzoek, maar voor deze toepassing slechts beperkt is gevalideerd.

Referenties

Jones MD, Tan E, Woo J et al. Acute blood pressure responses to plank and wall sit isometric exercise in adults. J Hypertens. 2026;44(2):288-294.