De herfst laat misschien wel het mooiste voorbeeld zien van iets waar veel mensen moeite mee hebben: meebewegen.
De natuur discussieert niet met de verandering van het seizoen. Ze probeert de zomer niet vast te houden en forceert geen bloei wanneer het tijd is om los te laten. Bomen trekken hun energie terug, bladeren verkleuren, het licht verandert, de temperatuur daalt. Alles beweegt mee met een nieuw ritme.
Wij mensen vinden dat vaak ingewikkelder. We willen blijven functioneren op dezelfde manier, vasthouden aan wat bekend is en verzetten ons tegen wat nieuw of onbekend voelt. Ook wanneer ons lichaam, omstandigheden of levensfase iets anders van ons vragen. In de praktijk zie ik regelmatig dat klachten ontstaan of verergeren wanneer iemand niet meer kan of wil meebewegen met wat het leven vraagt.
Verandering is misschien wel de enige constante in het leven. Toch verzetten we ons er vaak tegen, zeker wanneer lichaam, psyche en zenuwstelsel gewend zijn geraakt aan vaste patronen. Dan houden we vast aan het oude vertrouwde. Wat ooit houvast gaf, kan later verstarring worden en de natuurlijke beweging richting homeostase onder druk zetten.
Gezondheid vraagt juist om flexibiliteit: het vermogen om te kunnen schakelen, lichamelijk, mentaal en emotioneel. Van actie naar rust. Van controle naar overgave. Van overleven naar leven. Misschien is gezondheid daarmee in essentie meer dan de afwezigheid van klachten: het vermogen om steeds opnieuw mee te bewegen met verandering, oude ritmes los te laten en nieuwe vormen van balans te vinden.
Ook het brein kun je vanuit dit perspectief bekijken. Het is voortdurend in beweging. Bij oudere mensen zien we vaak dat er verstarring ontstaat en ze meer rigide worden in hun doen en laten. Gehecht aan diezelfde boterham, het vaste ommetje en hetzelfde televisieprogramma. Het biedt overzicht en daarmee veiligheid.
Tegelijkertijd weten we dat het brein juist gebaat is bij beweging. Letterlijk, door het lichaam in beweging te houden. En figuurlijk, door te blijven leren, ontdekken en verbinden. Kleine vormen van soepelheid.
Wat ik interessant vind, is dat deze verstarring allang geen thema meer lijkt van ouderen of ouder worden. Ook steeds meer jonge mensen komen vaak ongemerkt in een vorm van verstarring terecht. Met de snelle groei van technologie en AI-systemen wordt ons steeds meer denkwerk uit handen genomen. Kant-en-klare pakketten vertellen ons wat we vanavond koken. Navigatie wijst de weg. Algoritmes bepalen wat we lezen, luisteren en kijken.
We krijgen eindeloos veel prikkels, keuzes en informatie te verwerken, terwijl we steeds minder worden uitgedaagd om zelf te voelen, kiezen, creëren of improviseren.
Overgestimuleerd aan de buitenkant, creatief ondergestimuleerd van binnen.
Dat wordt extra relevant in een tijd waarin steeds meer mensen te maken krijgen met dementie en andere neurodegeneratieve aandoeningen. Flexibiliteit biedt geen medische garantie, daarvoor is het lichaam te complex. Wel geloof ik dat we de kracht van meebewegen serieuzer mogen nemen. Als kwaliteit van gezondheid. Als dagelijkse oefening. Als wijsheid die de natuur ons ieder seizoen opnieuw laat zien.
De vraag is dan: hoe blijven we flexibel, zélfs in een wereld die ons voortdurend bedient?
De veranderingen van de seizoenen laten ons zien dat flexibiliteit geen grote gebaren vraagt. Kleine stapjes zijn vaak al voldoende. Bladeren laten een voor een los. De temperatuur daalt geleidelijk. Het wordt steeds iets eerder donker. De natuur houdt niets krampachtig vast uit angst om zichzelf te verliezen. Ze blijft meebewegen. Misschien is dat precies haar wijsheid.
Hoe vertalen we dit dan naar ons dagelijks leven?
Misschien begint het heel eenvoudig. Neem eens een andere route. Kook op gevoel. Laat je telefoon even liggen voordat je iets opzoekt en geef jezelf de ruimte om te proberen, te dwalen en opnieuw te kiezen. Durf weer eens een praatje te maken met iemand buiten je vaste kring.
Juist in zulke kleine momenten stappen we uit de automatische piloot. We voelen, kiezen, reageren en blijven in contact.
Want wie flexibel kan meebewegen, blijft in contact met het leven.