Die relationele benadering vormt de rode draad door het boek. Voedingswetenschapper en emeritus hoogleraar Jaap Seidell en welzijnsondernemer Lili Genee-Pirayesh brengen veertig experts samen in een estafette van korte bijdragen, elk geschreven vanuit een eigen discipline en ervaring. Ook hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder is als mede-initiatiefnemer nauw bij het boek betrokken. Zijn missie om de jeugd meer in beweging te krijgen, resoneert duidelijk in deze uitgave. Samen presenteren zij Zelf aan Zet als een gids voor een beter leven. Het resultaat is een caleidoscopisch boek waarin fysieke, mentale, emotionele, sociale, financiële, seksuele en spirituele gezondheid worden verkend.

Een belangrijk vertrekpunt in het boek is het model van Genee-Pirayesh: de Schijf van mijn Lijf. Dit model onderscheidt vijf domeinen - voelen, denken, thuis, school/sociaal en beweging/voeding - en maakt zichtbaar hoe gezondheid zich niet in één dimensie afspeelt. Rond deze kern bevinden zich talloze factoren die gezondheid gunstig of ongunstig beïnvloeden, zoals de sociale omgeving en sociale media, voedselproducenten en supermarkten, financiële gezondheid, rust en slaap, publieke gezondheid, cultuur, zingeving, verbinding en bezinning. Wat op het eerste gezicht losstaande elementen lijken, blijkt in werkelijkheid nauw met elkaar verweven.

Het boek nodigt de lezer uit om zijn of haar weg te vinden in deze complexiteit. Het kiest nadrukkelijk niet voor voorschriften, maar biedt ruimte voor eigen keuzes en versterkt wat mensen zélf kunnen doen. En dat blijkt veel meer dan vaak wordt gedacht. De brede waaier aan perspectieven laat zien dat gezondheid op tal van niveaus beïnvloedbaar is, in het dagelijks leven, in relaties en in de manier waarop we ons tot onze omgeving verhouden. Daarbij klinkt een impliciete oproep door: wacht niet tot systemen of politiek in beweging komen, maar begin waar je invloed hebt. Gezondheid vraagt geen perfectie of ijzeren discipline, maar een veerkrachtige basis en stap voor stap verantwoordelijkheid nemen, samen met anderen en binnen de realiteit van alledag.

De bijdragen van de experts zijn breed en soms verrassend. Zo gaan hoofdstukken onder meer over het beperken van lijden bij conflict, over wat mode zegt over mentale gezondheid, over de invloed van mondgezondheid op het lichaam, over autonomie in een netwerk met anderen en over wat we kunnen leren van baby’s én van sterven. Ook klinken duidelijke oproepen aan politiek en beleid: gezondheid vraagt letterlijk en figuurlijk om beweging.

Voor lezers met een achtergrond in voedingsgeneeskunde is het belangrijk de juiste verwachting te hebben. Het is geen boek dat diep ingaat op biochemie, voedingsstoffen of therapeutische strategieën. Aandacht voor voeding is aanwezig, maar als onderdeel van een groter geheel. Juist daardoor biedt het boek een waardevolle aanvulling: het plaatst voedingsadvies en leefstijlinterventies in een brede menselijke en maatschappelijke context. Voor therapeuten en zorgprofessionals kan het helpen om de context van cliënten breder te begrijpen.

De estafettevorm zorgt voor afwisseling, dynamiek en leesbaarheid, maar maakt het boek ook fragmentarisch. Het is geen lineair betoog en geen sluitend model, maar een bundel perspectieven die uitnodigt tot reflectie en actie. Niet alle hoofdstukken zullen even sterk resoneren, maar samen bieden ze een rijk en genuanceerd beeld van wat ons ziek maakt en wat onze gezondheid kan ondersteunen. Dit boek is daarmee een gids om gezondheid opnieuw samen vorm te geven. Juist in die brede, mensgerichte blik ligt de kracht van Zelf aan Zet. 